Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

RYTHME IN MUZIEK EN SPRAAK. 191

blijken. De 8e en 15e noot zijn de natuurlijke keerpunten; daar kan men zonder bezwaar ophouden, evenals bij iedere volgende 8e (dus 22e, 29e enz.), indien men nog meerdere octaven naar boven of beneden, of op en neer zou willen doorloopen.

De maat begint dus bij 1,8, 15 enz. en eindigt met 7, 14, 21 enz. om op 8, 15,22 enz. de volgende maat te doen inzetten; want deze keerpunten zijn Sterk maatdeel, d.w.z. eerste tel der nieuwe maat, en kunnen als slotnoot naar wensch worden aangehouden. Deze maten bestaan dus elk uit 7 tonen; de gevoeligste plaats binnen dit geheel, zoowel in op- als in nederwaartsche richting, is de vijfde, waardoor de zeven in 4 + 3 worden onderverdeeld. De reden hiervoor moet een innerlijke zijn. Immers de eenige uiterlijke oorzaak, de vmgerzetting, die op het klavier invloed zou kunnen oefenen, kan niet tot dit gevolg leiden, daar men bij de meeste toonladders na de 3e en dus op de 4e den duim onderdoor zet en bij nederwaartschen gang op dezelfde noot, dus de 6e van boven, wederom den3en vinger overzet, waardoor dus veeleer een groepeering 3 + 4 en 5 + 2 zou ontstaan1). Die innerlijke reden kan tweeërlei zijn; ten eerste is de 5e als dominant (resp. subdominant in de nederwaartsche richting) harmonisch van overwegend belang; ten tweede kan er in het algemeen een zekere neiging bestaan (die ik bij mij persoonlijk sterk waarneem) om indien daaraan niets in den weg komt, voorshands een vierledig rythme aan te nemen. Beide zullen waarschijnlijk samenwerken, zooals zij te zamen immers ook het zoo uiterst gewone en bevredigende „boer daar ligt een kip in 't water" onzer eerste muziekbeoefening vormen:

enz.

Dat intusschen deze 5e noot in de op- of nederwaartsche toonladder, op welk instrument ook gespeeld of gezongen, inderdaadde gevoeligste plaats der zevenvoudige reeks is, zal men onmiddellijk hooren, als men zich zelf of den speler er toe zet de toonladder eens goed te accentueeren. Als sterke maatdeelen zullen dadelijk de le, 5e, 8e, 12e, 15e enz. naar voren springen.

Indien nu de eerste vierledige maat aan een algemeene ryth-

l) Dit geldt voor de rechterhand; in de linkerhand is het evenzoo, doch juist omgekeerd voor de neder- en opwaartsche richting.

Sluiten