Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

RYTHME IN MUZIEK EN SPRAAK.

193

eerste en achtste moet onderdoen. In dezen laatsten genormaliseerden vorm kennen wij de toonladder als zeer gebruikelijk coloratuur-motief, vooral in den tijd van Haydn en Mozart, en dan bij voorkeur als één maat in zeer snel tempo.

De overtuigende logica van den melodischen gang doet intusschen, zooals wij zagen, het ongewijzigde

als bestaanbaar en bevredigend waardeeren, waartoe het rythrnisch gevoel zonder een dergehjke overtuigende logica ongetwijfeld niet licht zou komen.

Het bestek van dit onderzoek laat niet toe, hier op het muzikale rythme dieper in te gaan dan voor ons doel noodzakelijk is. Noodig was in de muziek zelf aan te toonen: 1e dat het gevoel van het rythme niet werkehjk afhankelijk is van een duidelijk waargenomen klemtoon, en 2e dat het gevoel van den duur eener maat niet alleen geen volkomen gehjke verdeeling, maar ook geen volstrekt gelijken totalen duur der maat eischt. De Westeuropeesche muziek der laatste eeuwen heeft den gelijken maatduur als een algemeene wet aangenomen, waarvan niet wordt afgeweken dan ter wille van een bijzonder effect. Ons gevoel bhjkt echter ook thans nog wel daar buiten te kunnen, zooals in de gewone toonladder bleek; een op het punt van effectbejag argeloozer voorbeeld zou daarvoor zeker moeilijk zijn te vinden. Intusschen is het zeker zonder meer duidelijk, dat het rythrnisch onderzoek van andere en oudere trappen van muziekontwildceling nog veel belangrijks aan den dag zal kunnen brengen.

Spraak.

Indien wij in dezen gedachtengang thans tot het rythme in de spraak overgaan, stellen wij dus de vraag: hoe houdt zich het rythrnisch gevoel tegenover de differentiaties van het taalgeluid in den gesproken zin ? De spraak is steeds een menschehj ke uiting; hetgeen zich aan den hoorder voordoet en diens rythrnisch gevoel in werking brengt bij het waarnemen, is noodwendig reeds door het rythrnisch gevoel van een ander menschehjk wezen beïnvloed of geregeld. De spreker heeft zijn gedachte in een meer of minder

13

Sluiten