Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

RYTHME IN MUZIEK EN SPRAAK.

199

de de schakeering mogelijk was, of ook doordat er, zooals in verzen, reeds een lythmisch vooroordeel bestond. In allen gevalle echter staat het rythme in nauwer verband met de door de bedoeling aangewezen cadens (het logisch beloop) dan met het klankgehalte der afzonderlijke lettergrepen.

RYTHME IN VERZEN.

Het bestaan van zulk een rythrnisch vooroordeel vormt bij de waardeering van verzen een hoofdfactor. Daar toch eischen wij, dat de logische zinsgang een zeker aangewezen rythme herhaalt of varieert, in elk geval voortzet. Aangewezen is dit rythme door de eerste volledig ten einde gebrachte phrase en door het rythrnisch verband dat daarin de bevrediging tot stand bracht. Een dergehjke eerste volledige phrase kan eenvoudig (b.v. een vers met 4 accenten of een alexandrij nhelft), of meer samengesteld zijn (b.v. een geheele lied-strophe of een elegisch distichon); in beide gevallen is het de terugkeer der gelijke structuur, die de rythmische waardeering van het volgende vers of de volgende strophe mogehjk maakt. En gelijke structuur wil zeggen: gelijk rythrnisch beloop in overeensternming met gelijk logisch zinsbeloop. Een zeer lange phrase zullen wij in deelen en onderdeelen opvatten; maar dan wederom zal de overeenkomende terugkeer van deelen en onderdeelen in gelijk verband als bevrediging gevoeld worden. Intusschen heeft ons rythniisch perspectief grenzen. Bij de controle van de juistheid eener lange en ingewikkelde strophe, zooals b.v. de in der tijd zoo algemeene vooys „O schoonste personagie", of een choor-strophe der Grieksche tragici, zullen rijmschikking en melodie ons rythrnisch gevoel te hulp komen. Ook zal hier individueel verschil bestaan tusschen wat de een en wat de ander rythrnisch nog kan bevatten.

De bepaling van ongebonden tegenover gebonden rede is dus, dat in de eerste het rythniisch gevoel steeds bereid moet blijven zich naar de wendingen van het zinsbeloop te schikken, terwijl in de tweede de gang van den zin aan de verwachtingen van het rythrnisch gevoel zal beantwoorden. Wat men meer in het bijzonder als rythrnisch proza pleegt aan te duiden staat tusschen beide;

Sluiten