Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ISOMETRIE EN ISOCHRONIE.

205

gerekte tonen, slechts melodisch varieerend, zuiver de maatslagen der riemen volgt, is in aanleg isochroon. Voegt zich bij dit alleen de slagen tellende rythme een levendiger figuratie, een verhalende, spottende of ondeugende tekst, dan zal, evenals in de variaties der muziek, een isometrisch rythme ontstaan, dat vrijer speelt tusschen en over de vaste hoofdslagen, en in ongetelde hoeveelheden van tonen metra vormt uit dezelfde maat-duren, die eerst eenheid en „chronos" waren. Zoo vindt men het bij beschaafde en bij „wilde" volkeren in tallooze voorbeelden, in rijmpjes, roei-, ruiter-, stamp-, dans-, hei- en wiegeliedj es. Vaak ligt een overgang van den eenen tot den anderen rythmevorm ten grondslag aan het verschil van indruk tusschen lied en refrein; de eene helft is druk en babbelend, de andere afgemeten en vast. Als toehchting diene een voorbeeld uit de meest kunstelooze sfeer van onze eigen letterkunde, b.v. het volgende rijmpje:

Hik, spik, spouw Ik geef de hik aan jou 4 Ik geef de hik aan ander man 4 Al wie de hik verdragen kan. of: Die hem beter verdragen kan.

Vers 1 geeft het grondrythme alleen in de hoofdslagen, waarvan er drie worden uitgedrukt, terwijl de 4e als geprononceerde rust op-1 treedt. Vers 2 en 3 hebben onderverdeeling in tweeën, vers 4 in beide varianten ook een keer in drieën: J of ^J^J» die

beide ook minder scherp als 0 0 0 kunnen worden genomen, wat

I I f

slechts een ondergeschikt verschil van normalisatie beteekent. Vers 3 en 4 breiden hun tekstwoorden ook over de 4e maat uit; vers 2 en 3 hebben een opmaat, die in mindering komt van de uitgehouden slotmaat van het vorige vers. Een ander voorbeeld, ontleend aan Boekenoogen, Onze rijmen (Leiden 1893), blz. 20:

Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, Anne met de lappen kwam mij tegen, Anne met de lappen had een kind, Dat was geboren midden in den wind.

Sluiten