Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

KRISIS-INSTELLINGEN

264

zal schatkistpromessen geven, die over twee jaar vervallen. Als Polen dat bedrag moet betalen vandaag of morgen, wordt het een bedrag van meer dan 20 milliard Poolsche kronen! Daar zien wij natuurlijk nooit een cent van terug voor onze schatkist, maar de heer Herzberger heeft, dank zij de buitengewoon kommercieele opvattingen van den heer van IJsselsteijn, zooals wij die ook hebben kunnen waarnemen bij het veevoeder, bij de graanvoorziening, bij de brandstoffen, bij de jusblokjes, bij het vetbureau, ja, waar al niet, ik zeg de heer Herzberger heeft zijn provisie in klinkende rijksdaalders reeds te pakken, een provisie van een verkoop, waarvan wij de koopsom nooit zullen zien!" Tot zoover Duys. Of men ook bezuinigt! Op de bouillon, en jus-tabletten is ƒ 2.275.000 verloren. De blokjes zijn tenslotte naar Rusland verzonden. De sociaaldemokraten, vrijz.demokraten en kommunisten en de vrijh.-bonders Ter Hall en Bijleveld hebben 29 Nov: '21 gestemd tegen het ontwerp om het bedrag te vereffenen.Zij stelden geen vertrouwen in het beleid van min. v. IJsselstein. Het ontwerp werd intusschen met 45 tegen 26 aangenomen (bladz. 714).

Veevoeder. — Groot was ook de schade op de fabrikatie -van veevoeder uit afvalprodukten. Reeds in Maart 1920 behandeld, werd de behandeling 11 Maart geschorst wegens aanneming van een motie-Lohman-Dressefhuys, om een Kamerkommissie «tot onderzoek in te stellen. Nadat in 1916 eerst ƒ60.000 was uitgetrokken om proeven te nemen om van afval veevoeder te maken, werd in Juli 1917 een proef-installatie opgericht, die, tot 31 Aug. 1918 duurde en rond ƒ375.000 kostte. In Sept. 1918 werden door de Comm. v. Toezicht met fabrikanten zware kontrakten afgesloten. Aan veel risiko dacht men niet. De C. v. T. zou per jaar 200 millioen K.G. afvalstoffen moeten leveren, over 2 jaren voor 26 millioen gulden. Grondstoffen (vischmeel etc.) waren er echter moeilijk te krijgen. De zaak liep niet. 61/*, millioen werd in 1919 gevraagd voor de likwidatie en inmiddels kwam de vrede. Prof. v. Calcar, die de „uitvinder" was, en de andere leden der C. v. T., hadden, volgens de Crisis-Enquête-Commissie iets op touw gezet, wat ze niet hadden kunnen volbrengen. De fabrikanten eischten nu schadevergoeding. De minister zei, dat hij die kontrakten niet had geteekend en daardoor kwam men er nog goedkooper af. 9 Sept. 1918 was de minister opgetreden en had toen de Commissie ontbonden. Doch 14 Sept. werden nog de vischmeel kontrakten afgesloten! Er moest nu schadevergoeding worden uitgekeerd. Negen kontrakten waren niet te ontkennen en een proces van de fabrikanten zou volgens den landsadvokaat worden verloren. Er waren echter ook dubieuse kontrakten bij. De minister verweerde zich door te zeggen, dat er in 1918 groote behoefte was aan veevoeder en dat hij bij zijn optreden niet onmiddellijk alles kon stopzetten en overzien. Maar Sannes

Sluiten