Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

14

als objectieve bestanddeelen. Is men nu hierdoor geneigd aan te nemen, dat evenmin het absolute idealisme als het zuivere positivisme de waarheid vertegenwoordigt, dan doet zich de vraag voor of men, waar beide ten deele waar, ten deele onwaar zijn, mag zeggen, dat ook hier de waarheid in het midden ligt, op het uitgestrekte terrein, dat zou zijn aan te duiden als idealistisch positivisme, positivistisch idealisme*). Hoewel men ook heden nog het meest wezenlijke onderscheid tusschen de met elkaar hardnekkig strijdende, uiterste wereldbeschouwingen m de genoemde tegenstellingen ziet, is het toch immers de vraag of hier van synthese niet zou kunnen sprake zijn. Niet maar een louter naam-synthese, maar een synthese inderdaad. Men zou uit geschiedenis en ervaring van het dagelijksch leven reeds geneigd zijn aan te nemen, dat de verschillende belangen in den regel hunne idealisten gevonden hebben, wier ideologieën deze tot drijfkracht dienden; daartegenover blijken verschillende idealen, tot strijdmiddelen van belangen geworden, door en tengevolge van deze tot verdere ontwikkeling te zijn gekomen. Inderdaad kan men samenhang en wederkeerige ontwikkeling van belangen en ideeën, wanneer men wil, op den voet volgen De maatschappelijke ideeën b.v. gaan zeker voortdurend van behoeften van lageren en hoogeren aard uit en krijgen eerst door werking van den wil een causale beteekenis, maar zijn op haar beurt weer de oorzaak van nieuwe behoeften en hartstochten. Zoo heeft elke belangrijke gedachte, religieuze, zedelijke voorstelling artistiek ideaal invloed op het leven, maken zich ondergeschikt aan de maatschappelijke ontwikkeling, terwijl de maatschappij op haar beurt weer de rol vervult de

JZJTïl 'dMll5tiSCh °f realisme «1, ook poaltMatfcch of

realistisch spiritualisme te noemen.

Sluiten