Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

18

wezen en eigenaardigheid nooit verstaan. Doch even onmogelijk is het het beeld der persoonlijkheid uit een mozaïek van nog zoo fijn bewerkte elementen te vormen. Een op zich zelf staand doelgebied van persoonlijk leven Js uitdrukkelijke voorwaarde. Naast het beginsel der psycho-physische neutraliteit wordt derhalve zoowel de unitas multiplex als de causa finalis grondslag der persoonhjkheidsbeschouwing.

Benadert men door deze samenvatting de omtrekken eener bevredigende persoonlijkheidsphilosophie, toch werden )tot dusverre daarin eenige elementen verwaarloosd, die in het bijzonder bij de persoonhjkheidsbeschouwing nooit geheel en al uit het oog mogen worden verloren. Wanneer men de gemeenschappelijke werking van gevoel, belang en overtuiging aanneemt, waarvan toch immers het gezamenlijk functionneeren telkens duidelijker wordt, dan is daarmede de reeks factoren, die tot het geheel bijdragen, niet afgesloten. Dan verwaarloost men vooreerst ten onrechte den factor, die evenzeer een belangrijke rol vervult: de illusie. Hoe groot de door deze uitgeoefende invloed is, blijkt reeds uit het feit, hoe zonder haar menige beweging niet zou zijn ontstaan, of, ternauwernood ontstaan, zou zijn ineengestort. Zonder haar zou er immers vaak niet voldoende aantrekkingskracht bestaan om de tragen in beweging te brengen en menigeen te nopen zijn van tijd tot tijd benoodigd offer te brengen. De reeds meerdere malen gegeven voorbeelden der op zoo ruim terrein door de illusie vervulde functie maken verdere uitweiding overbodig. Hoezeer zij met de dringendste behoeften van den menschelijken geest samenhangt, hoe overwegend haar invloed is, constateeren wij overal, de geheele historie door. Naast belangen, overtuigingen, hartstochten is haar rol van verstrekkende beteekenis. Niet minder belangrijk is de invloed van een ander, gemakkelijk in één adem te

Sluiten