Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

20

met voorname minachting voor de invloeden van buiten onvatbaar denkt te zijn, zal meer en meer terrein verhezen. Is hij er door de niemand sparende levenservaringen van onzen tijd reeds op vooruitgegaan, geleidelijk zal hij tot de erkenning moeten komen, dat hij steeds den invloed van de wereld daarbuiten ondergaat. Hoever dit gaat, weten we echter nog zeer onvolkomen en zal een toekomstige psychologie ons zeker hebben te leeren. Mag men nu reeds zoover gaan als een Paulhan, wiens „Mensonges du caractère" ook ten onzent door van der Hoevens vertaling opnieuw de aandacht op dien hoogst belangrijken vorscher vestigden en die nu laatstelijk in „Le mensonge du monde" overal in de wereld combinatie van onsamenhangendheid en systeem, van oppositie en identiteit constateert? Zal men het n.1. kunnen beamen wanneer hij de onderworpenheid van de oppositie aan het systeem en het gebruik van den ander ten bate van zich zelf, welke de associatie en dus het bestaan karakteriseeren en symboliseeren, leugen noemt? Om van mindere goden, die tot soortgelijke conclusie komen, niet eens te gewagen. Wij zouden, hoe weinig o. i. Paulhans laatste werk ook bij zijn vorigen arbeid in belangrijkheid ten achter staat, om twee redenen aarzelen zijn radicalisme bij de beoordeeling van het irrationeele in de wereld te accepteeren. In de eerste plaats, omdat het ons zeer quaestieus schijnt, of het zoo radicaal als mensonge, leugen, gequalificeerde irrationalisme in Paulhans eigen systeem wel past Gaat men de verdere ontwikkeling zijner gedachten na, zooals die zijn neergelegd in zijn ,Xa perception de la synthèse psychique" (Revue philosophique 1921 n°. 7 en 8 blz. 27 v.), dan treft het ons, dat immers minder van leugen, dan wel van suggestie en illusie sprake is. Uitgaande van het bekende feit, dat bij de gewa*rwordingen der diverse synthesen in bepaalde gevallen het object gewijzigd of eerst gevormd wordt

Sluiten