Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

26

kelen, daardoor is het nog niet negatief; het stelt slechts in de plaats van schijnbaar constante waarden erkènd veranderlijke. Voor de noodzakelijkheid geplaatst van persoonlijkheden begrippen te vormen, moet men dit nu doen in het bewustzijn, dat zij slechts fictieve waarde hebben. We trachten daarom ons zooveel mogelijk van het achter deze ficties staande irrationeele bewust te blijven, omdat voor volledige kennis niet alleen de vaststelling van het rationeele, maar ook de erkenning van het irrationeele behoort.

Zijn we dan ook geneigd de ontwikkeling van Vaihingers leer, die Muller Freienfels inluidt, nog afgescheiden van het directe verband met ons onderwerp, een gelukkige te noemen, toch geschiedt dit slechts onder een zekere mits, een mits van denzelfden aard als aan onze waardeering van Vaihingers philosophie ten grondslag ligt Vaihinger hoopt voor zijn philosophie ook als wereldbeschouwing een toekomst en we mogen aannemen, dat ook Muller Freienfels daarin mede het essentieele zijner leer ziet, dat men zich steeds van het irrationeele bewust zal blijven. Zooals boven reeds bleek, vinden we dien eisch deels te absoluut, deels ongewenscht. De eisch der bewustheid van fictie en irrationaliteit is in hare algemeenheid ongerechtvaardigd, maar nog meer verwerpen wij den eisch, dat fictie en irrationalisme zoozeer het inbegrip onzer gedachten, vooretellingen en ideeën zou moeten zijn, dat wij ook voor de toekomst zouden moeten hopen, dat hij blijve gelden. Sterns inzicht, dat een toekomstige psychologie op personalistischen grondslag de leer der bewustzijnsdwalingen zal hebben te behandelen, is uiterst belangrijk. Voor de hoop, dat fictie en irrationaliteit een belangrijke plaats zullen blijven aannemen, is echter geen aanleiding. Integendeel, hoe noodig zij voor het tegenwoordige zijn, en hoe lastig wij ons nog een idee kunnen vormen van een wereld

Sluiten