Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

42

niet ten halve afgelegd. Maar tot kampioenen van den wereldvrede of pionieren van verzet tegen overheerschend machtsbegeeren maakt dit optreden de sociaal-democratie nooit Hoe afdoende deze gedraging intusschen moge zijn ter motiveering eener negatieve beantwoording ten opzichte der sociaal-democraten, voor hunne meer linksche broeders, voorzooverre die immers een andere houding aannamen, geldt zulks niet. Waarmede echter allerminst de geschiktheid der communisten voor bedoeld pionierschap bewezen is. Reeds het geheele uitgangspunt hunner leer, die op verovering van macht uit is, — om 't even of dit nu in parlementarisme of radenstelsels culmineert — maakt de discipelen niet de meest aangewezenen zich tegen machtsoverheersching te keeren. Zeer zeker, de macht waarop wordt afgericht en die welke te bestrijden is, is een andere. Personen die in zekere richting getraind zijn, valt echter maar niet zoo botweg het tot hiertoe en niet verder toe te roepen. Waarbij nog komt het ons thans allen wel eenigermate bekende verschijnsel der oligarchische tendenzen van het groepsleven. De uiterste partijen plegen voor den individu als zoodanig al evenmin respect te hebben als de meest behoudende, door tyran of autocraat bedwongen gemeenschap. „New democracy is but old despotism, differently spelt," caricaturiseerde Spencer. En niet alleen dat het groepsleven zelf oligarchische tendenzen vertoont maar het prikkelt door eigen exces tot tegenovergestelde reactionnaire excessen. Had voor den nieuwen tijd de Fransche revolutie het ons reeds geleerd, de allernieuwste geschiedenis heeft hierin meer dan één voorbeeld gegeven. Het is niet het eenige geval waar de practijk van socialisme en communisme zoo sterk mogelijk van hare theorie afwijkt Waar het hier de plaats niet is aan te toonen dat het socialisme geen maatschappij kan opbouwen, gegrondvest op de absolute

Sluiten