Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

62

dat zij de uitsluitende macht heeft alle pedagogisch omvormbare eigenschappen naar een bepaalde gewenschte richting blijvend te veranderen, dan zal wel niemand die vraag zonder reserve bevestigend beantwoorden. Ook ten opzichte van voor opvoeding vatbare normalen zijn aan de werkzaamheid der pedagogie grenzen gesteld. En men mag zeggen dat er haar daarom ook grenzen gesteld zijn voor wat betreft haren invloed op karaktervorming van daarvoor in het algemeen vatbare personen.

Pedagogie kan invloed hebben op den wil datgene te doen of zoo te worden als waartoe opgevoed wordt; de handelingen van den betrokkene correct maken, kan de pedagogie niet Plato onderscheidde reeds tusschen bet niet kunnen en niet willen doen van het kwaad,

(&n»c oi /ièy fii/ (iovXyoorzat, oi dk fti/ dwqooncu xcucovgysïv). De

inwerking, die den wil afleidt van het directe eigenbelang en hem er aan gewent het goede om zich zelf te doen, is opvoeding. Voor het niet kunnen doen van het kwaad, voor het correct maken der handelingen bestaat iets anders in de sanctie van het goede. In het rekening houden met beide komt zeer in het bijzonder het reëel-idealistisch karakter onzer studie uit

Reeds buiten de eigenlijke cultuur bestaat een macht, die zulk een sanctie in embryo bevat, namelijk de natuur; de natuurlijke samenhang der dingen, de onveranderlijke natuurprocessen in ons en buiten ons treffen telkefls weer de dwalingen en misgrepen met schade en pijn. De natuur als causaalverband tusschen alles kan beschouwd worden als de eerste macht, die het goede steunt. Ook de moderne dierenpsychologie wijst weer op de groote doelmatigheid der natuur ook buiten het individueele leven. Toch is de natuur slechts een zeer onvolkomen steun voor het goede, de uitsluitende natuurlijke sanctie voor ontstaan en ontwikkeling daarvan te zwak

Sluiten