Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

30

geweldige ontwikkeling, die zich in onze civilisatie langzaam voltrekt, hoofdzakelijk een intellektueele beweging zou zijn, en dat de zedelijke verbetering der menschheid direkt afhankelijk zou zijn van vermeerdering der kennis.

Maar dit oordeel bewijst een dubbele dwaasheid, — vooreerst een niet-begrijpen van het menschelijk hart, en daarbij een onkunde ten opzichte van de bevoegdheid en het vermogen van de wetenschap zelve.

Het gebied der wetenschap is wijd, zoo men wil, onmetelijk — zij heeft zóóveel gedaan en kan nog zóóveel doen voor de menschheid, dat reeds haar naam geheiligd wordt door iederen denkenden mensch.

Maar de voortstuwende kracht van de kuituurontwikkeling is toch niet het intellekt, en de „vorming" alleen verbetert de zeden niet.

De wetenschap verwijdt den geestelijken horizon des menschen, zij verfijnt zijn verstandelijke gaven, ze vermeerdert zijn heerschappij over de natuur, maar den mensch moreel te verheffen en te versterken — daartoe is zij, zonder de hulp der religie onmachtig. —

Wij zien af van verdere beschouwingen omtrent dit punt en willen alleen ter illustratie noemen het schandaal der Fransche „Panama-isten" — dat waren senatoren, parlementsleden, redakteuren van de invloedrijkste bladen — allen menschen van de intellektueele élite, van schitterende kapaciteiten, en toch — allen bij elkaar — een hoop schurken.J)

Het is bedroevend, maar natuurlijk.

Het menschenhart is een vulkaan van hartstochten, evengoed bij den denk-aristokraat, als bij den analfabeet.

') De sinds deze rede uitgebroken oorlog en vrede zou Dr Petrow nog machtiger voorbeelden ter illustratie hebben gegeven. De oorlog, ontketend door vorsten en diplomaten, en op zijn beurt aanleiding tot een spel van haat en bedrog als de wereldgeschiedenis nooit heeft vertoond.

En de vrede van Trianon een schouwspel van domheid en wreedheid, dat het drama van den oorlog nog in de schaduw stelt. W".

Sluiten