Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

56

mensch. De verschijningsvormen, waarin, op verschillende tijden en in verschillende omstandigheden, het karakter zich vertoont, veranderen voortdurend, maar het karakter zelf verandert niet. Bij gelijken aanleg en graad van boosaardigheid kan de ééne mensch eindigen op het schavot, en de andere rustig en bemind in den schoot zijner familie. Eén en dezelfde soort en graad van boosheid toont zich bij het ééne volk in de gruwelijkste uitspattingen van kannibalisme, en bij het andere in hofintriges, diplomatie, en geraffineerde, elegante schurkenstreken.

De vorm verschilt, het wezen blijft hetzelfde.

Of het water schuimend van de rotsen springt, dan wel of het stil en vreedzaam als een meer zijn oevers weerspiegelt, — of ook als een fontein de hoogte zoekt, — het is en blijft toch water, met al de daartoe behoorende eigenschappen.

Het karakter te veranderen, zegt Schópenhauer, is even onmogelijk als van goud edelgesteenten te maken. Een egoïst kan men evenmin van zijn zelfzucht bevrijden, als een kat afleeren haar vóórliefde voor muizen. Ieder mensch is onder de meest verschillende en wisselende levensomstandigheden de mensch, die hij is, en die mensch blijft hij. Want, wanneer het zoo ware, dat met den groei der jaren ook het karakter groeide en zich volmaakte, zouden oudere menschen merkbaar deugdzamer moeten zijn, dan de jongeren, en van die beterschap vertoont zich in werkelijkheid geen spoor.

Tot zóóver de taal van den apostel van het pessimisme.

Er is veel waars, zelfs veel speciaal bijbelsch, in zijn beweringen, l) maar bij ernstige kritiektoetsing houden zijn argumenten geen stand.

') Er is een „ironie der geschiedenis" in het feit, dat Schópenhauer, die — na Nietzsche — het meest hoonend over religie en christendom heeft gesproken (van hem immers is de spreuk: Wie de waarheid liefheeft, haat Ood, — ook heeft hij de religie den muilkorf van het kennend verstand genoemd), — meer dan eenig ander wijsgeer moest bijdragen tot propaganda van de christelijke waarheid der ellende en verdorvenheid. W.

Sluiten