Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

OORSPRONG VAN DEN STAAT.

15

Maasoevers gelegen, Luik; — een kleiner hertogdom, Limburg; — een graafschap, later hertogdom Luxemburg; — graafschappen Henegouwen en Namen. In het Noorden het sticht (= bisdom) Utrecht, bestaande uit het Nedersticht om de bisschopsstad heen, het Oversticht (de tegenwoordige provincie Overijsel), het landschap Drente, de stad Groningen met eenig gebied; — graafschappen Holland en Zeeland, Gelre en Zutfen. Slechts in Friesland, hoewel men er oudtijds evenals elders den gouwgraaf aantreft, heeft zich geen dynastie verheven. Het werd in zijn geheel of ten deele herhaaldelijk door den Keizer beleend, meest aan Holland, maar in het aan gene zijde van de Zuiderzee gelegen gebied had nog geen Hollandsch graaf den voet gezet. Eerst Willem IV beproeft het, maar sneuvelt daarbij (1345). Albrecht herhaalt meer dan eens de poging (1396 en volgende jaren), maar behoudt niet meer in zijn macht dan de stad Stavoren, die in 1414 weder verloren gaat. Oude elders lang in onbruik geraakte of gewijzigde gewoonten en instellingen rekken in Friesland haar bestaan.

Behalve de opgenoemde staatjes zijn er op het eind der 12de eeuw nog een groot aantal kleinere, met name langs den loop der Maas. Hoe langer zoo meer gaan zij in de grootere op. De belangrijkste aanwinsten van elke dynastie blijven in de gangbare titulatuur der vorsten te herkennen, en worden öf niet of eerst zeer laat met het hoofdbezit administratief vereenigd. Zoo blijft de graaf van Holland voor Zeeland een afzonderlijken titel voeren; eveneens die van Gelre voor Zutfen, dat ook binnen het latere hertogdom Gelre nog niet wordt begrepen. In het Zuiden is de hertog van Brabant tevens heer van Mechelen (dat hij van Luik in leen heeft) en markgraaf van Antwerpen. — Van Vlaanderen wordt door den Franschen koning Filips Augustus een zuidelijk stuk afgerukt, het land om de steden Aire, Bethune en Atrecht (1186); het herkrijgt zijn ouden gouwnaam van Artois en komt als graafschap in het bezit van onderscheiden Fransche huizen, soms ook aan dat van Vlaanderen terug, maar ten leste aan het Fransche hertogelijke huis van Bourgondië.

De staten die wij opgenoemd hebben blijven geruimen tijd naast elkander voortbestaan, zonder dat één er van machtig genoeg wordt om een der andere te doen verdwijnen. Echter komen sommige in het bezit van hetzelfde vorstenhuis: Gelre erft Limburg, maar moet het in 1288 aan Brabant afstaan; de graven van

Sluiten