Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

NIEUWE KERKELIJKE INDEELING.

33

gelaten, geschiedde omdat men, bij de groote armoede van dit land, vreesde dat er geen dotatie zou te vinden zijn.

De nieuwe regeling stuitte op bijna algemeen verzet: van de oude bisschoppen; van de abten; van de adellijke geslachten die den toegang tot de bisschoppelijke waardigheid aan hun jongere zonen versperd zagen door de bepaling dat ieder bisschop voortaan doctor in de theologie moest zijn; van het volk waarbij de geestelijkheid niet in tel was, en dat, hoewel in zijn overgroote meerderheid nog goed katholiek, geen scherper kettervervolging begeerde. De tegenstand tegen Granvelle hangt ten nauwste met deze zaak samen. Bij de komst van Alva hadden de nieuwbenoemde bisschoppen (haast allen van burgerlijke geboorte) hun functie nog niet overal kunnen aanvaarden, of waren nog niet allen in het feitelijk genot getreden der hun toegewezen inkomsten.

Met de nieuwe kerkelijke organisatie hing samen een pauselijk goedgekeurd plan tot uitbreiding van het hooger onderwijs. De eenige Nederlandsche hoogeschool was die van Leuven, opgericht in 1432 ,en trouw bezocht door de Nederlanders, die vroeger hun onderwijs te Parijs of te Keulen hadden moeten zoeken. De Walen waren echter aan Parijs de voorkeur blijven geven; jonge Waalsche edelheden bezochten thans ook de kettersche universiteit Genève, anderen het kettersche Heidelberg. Om hieraan perk te stellen wilde Füips universiteiten hebben te Douai en te Deventer; het bezoeken van vreemde universiteiten zou daarna bij plakkaat worden verboden. De Raad van State kantte zich tegen dezen laatsten maatregel. Füips is er ook niet aan toe gekomen; vóór er drie universiteiten opgericht waren brak de opstand uit. De hoogeschool te Douai kwam tot stand (1562); voor die van Deventer is het bij het plan gebleven.

Literatuur. — Havensius. De erectione novorum in Belgio episcopatuum ; van der Haer, De initiis tumultuum Belgicorum (Douai, 1587). — Advies der kardinalen: Archief van het Aartsbisdom Utrecht IX, 1 w. — Bul van 12 Mei 1559: Batavia Sacra, 10. — Rechten door Frans I in 1516 verworven: Ranke, Französische Geschichte (21» druk) I, 61, 100—101. — Luxemburg blijft onder Trier: van der Haer, 96—97.

3

Sluiten