Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE STATEN.

45

geschreven te hebben, komt toe aan Kluit. De dissertaties van diens leerlingen werden door den hoogleeraar zelf geschreven. De hier bedodde studie is zulk een Kluitiaansche dissertatie op naam van Rendorp: De potestaie ordinum (1782).

De naam „Staten" is de vertaling van fransen „Etats". De Duitschers gebruiken het woord „Stenden", dat de zaak geheel weergeeft: de Staten zijn de standen, adel, geestelijkheid en steden; de geestelijkheid is in de Nederlandsche gewesten evenwel niet overal vertegenwoordigd. De oorsprong van de vertegenwoordiging dezer standen is hun economische macht, waaruit poütieke macht en later politiek recht gegroeid is.

De economische macht van den adel is aanzienlijk ouder dan die der steden. Oorspronkelijk wordt dan ook alleen de adel door den vorst gehoord; een aantal edelen omringt hem voortdurend (niet altijd dezelfde personen); zij vormen zijn consilium of raad. Niet uitsluitend edelen zijn daar echter in opgenomen; ook geestelijken, en later, met-adellijken van vrije geboorte. De raad wordt een regeeringslichaam dat den vorst dagelijks terzijde staat; daarnaast blijft een ruimere kring van edelen gerechtigd om in bepaalde gevallen te rade te worden geroepen, gedagvaard zooals de term luidt. In Holland beginnen Willem II en Floris V ook hun „goede" steden te dagvaarden, wat zeggen wil dat deze reeds zoo machtig geworden zijn dat het gevaarlijk is hen niet tehooren; de vorst is in dezen tijd de steden zelfs genegen, omdat zij met hem een aantal belangen tegen den adel gemeen hebben. „Goede" steden zijn die, welke op gebied ontstaan zijn, waarover de graaf zijn volle rechten uitoefent. Een stad als Gouda, op heerlijk gebied ontstaan, wordt nog langen tijd beschouwd als doorhaarheer vertegenwoordigd.

Het gebruik der dagvaart neemt vooral toe sedert Willem III, den vorst uit Henegouwen. In de vormen worden Fransche en Vlaamsche voorbeelden gevolgd: de ontwikkeling van het staatsleven in de zuiver Dietsche gewesten (Vlaanderen, Brabant, Holland-Zeeland) merkten wij reeds op, vertoont veel meer gelijkenis met die in Frankrijk dan met die in Duitschland. De eerste dagvaart onder Willem III is van 11 Augustus 1305. Zij gelijkt op een rechtbank. Het gold een geschil tusschen de welgeboren luiden en de gemeente van Kennemerland over de verbindbaarheid van zekere keur.die de laatste gemaakt had om het misbruik

Sluiten