Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE RENAISSANCE IN ITALIË.

587

grondvorm fraaier dan eenige vroegere centraalbouw. Gedeeltelijk legde Bramante nog den Fig. 600. 7. grondslag voor de grootsche kerk. door de vier pijlers en gedeeltelijk den zuidelijken kruisarm op te trekken.

Van de bouwgeschiedenis, die over langen tijd loopt, geven we hier, terwille van een overzichtelijk geheel, het verloop.

De St. Pieterskerk is opgericht op de plaats van de oude St. Pietersbasiliek. In 1450 werd in opdracht van Paus N>colaas V een nieuw ontwerp gemaakt door Bernardo Rossellino en Leon Battista Alberti, aan wier ontwerp een begin van uitvoering werd gegeven; doch na den dood van den Paus werd de bouw gestaakt, en onder Paus Julius II, in 1503 het reeds opgetrokken muurwerk gesloopt.

Bramante vervulde de nieuwe opdracht op bewonderenswaardige wijze. Slechts aan de gevelzijde van zijn centraalbouw, zie hierboven, zou een voorhal van 6 zuilen geplaatst worden. Zoo grootsch was het plan, dat de kerkelijke overheid twijfelde aan de uitvoerbaarheid wat tijd en geld betreft. Toch werd 18 April 1506 de eerste steen gelegd, en daarna dag en nacht doorgewerkt. Als Bramante 11 Maart 1514 sterft, staat als 't ware 't geraamte van het geheele gebouw en zijn gedeelten reeds opgetrokken tot aan de kroonlijst. De oude St. Pietersbasiliek werd steeds gedeeltelijk afgebroken, zoover de nieuwe bouw dat eischte.

Giuliano da Sangallo volgde als bouwmeester Bramante op. Hij overleed in 1516, terwijl Fra Giocondo da ^ Verona (1433-1515), die de vier hoofdpijlers liet versterken, een jaar vroeger overleed.

x Dan wordt Rafaël aangewezen, den bouw verder te leiden. Hij maakte een geheel nieuw ontwerp voorschip kruisarmafsluiting en koepel, maar gelukkig werd zijn ontwerp, dat den centraalbouw veranderde volgens axiaal Stelsel, niet aangenomen. De bouw vorderde onder Rafaël maar weinig. Als helper kreeg hij Antonio da Sangallo naast zich.

Rafaël, die in 1520 sterft, werd opgevolgd door Baldassare Peruzzi, die geheel in Bramantes geest doorwerkt Tegen zijn zin werd de vloer 3.20 M. verhoogd. Peruzzi bleef bouwmeester tot 1527. Dan. onder Paus Hadrianus VI, bleef het werk stil liggen, doch in 1534, onder Paus Paul III vatte Antonio da Sangallo het werk weer op tot hij in 1546 stierf.

Dan neemt de 72-jarige Michelangelo de leiding op algemeen verlangen over, en wijdt er zijn laatste levens- Fig 600 9 jaren met alle energie aan. Hij kreeg absolute volmacht, doch hield zich aan Bramante, van zijn volmacht gebrutk makend, fragmenten af te breken, waarmee hij zich haat en afgunst op den hals haalde. Bramantes omgang met sakristieën vereenvoudigt hij, en vergroot de apsiden van de kruisarmen. Bramantes uitvoering zou misschien fraaier zijn geweest.

De koepel is gebogen volgens een straal = 7„ diameter. Hij ontwerpt een hoogeren koepel dus boven een Fig 635 hooger tamboer, en moet daarvoor wederom de koepelpijlers versterken. Grcote vensters in den trommel verlichten den koepel inwendig. Michelangelo echter voltooide den koepel niet; toen de tamboer voltooid was stierf hij in 1564 opgevolgd door Vignola, die de beide kleine torens bouwde. Michelangelos koepelontwerp werd in Fig 636 2 jaar trjds door Domenico Fontana en Giacomo della Porta voltooid. Della Porta stierf in 1604. Doch nog aren lang werd aan Michelangelo s plannen niets veranderd. In 1606 worden door Carlo Maderna de laatste Fig 624 fragmenten van de Oude Pietersbasiliek afgebroken, en begonnen aan het schip, dat, met de voorhal in 1612 is Fig 578' voltoo.d. Maderna s voorhal is zeer fraai op zich zelf. al schaadt ze den indruk van het geheel. Door Paus Urbanus VIII werd 18 Nov. 1626 de kerk gewijd. Echter was de bouw nog niet voltooid

Lorenzo Bernini, vanaf 1629 belast met de voltooiïng. ontwierp twee klokketorens. die nooit zijn gebouwd De beroemde tabernakel in de St. Pieterskerk. 29 M. hoog en 62.000 K.G. wegend, is zijn ontwerp. Ook het elhphsche voorplein, met de dubbele kolonnade rondom, aangelegd .in 1667, verhoogt bijzonder de perspectivische werking van het geheel, vooral in verbinding met de enorme trap, die toegang geeft tot de voorhal. Het meest importante gedeelte is ten slotte toch de koepel. Tweeschalig. rust hij op een tamboer van 42 M

Sluiten