Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

XXIX. DE BAROKSTIJL.

l.

E BAROKSTIJL VOLGT OP DE LAAT-RENAISSANCE, EN IS ER

uit ontstaan en logisch gegroeid. Reeds in 158Q in Italië begonnen, is de Barokstijl in alle Europeesche landen al spoedig de heerschende, die zich weet te

handhaven tot in 't begin van de 18e eeuw.

Zooals uit de L,aat-vjotnieK de namDoyanc-suji groeide, uuui ue iwiidueu ui mi^ij^utu ^ zin „barbaarsch" genoemd, zoo groeide uit de Renaissance de „Barok", welke naam, eveneens ten onrechte, reeds uit zich zelf als afkeuring werd bedoeld, en die niet vrij is van overdrijving. De naam kan n.1. zijn afgeleid van het Latijnsche verruca (wrat, klein gebrek), van het Portugeesche barocco (scheefrond, onregelmatige parel) van het Grieksche baros (zwaar) of zelfs van parakopos (krankzinnig), over welke afleiding men het niet eens is, maar die in geen geval een gunstigen indruk vestigt.

Als vader van den Barok geldt Michelangelo Buonaroti (1475—1564); hij is de grondlegger van de vrije ongebonden richting in de architectuur, waarnaast de strengere richting van Andrea Palladio (1518—1580) zich echter handhaaft.

De ontwikkeling van den Barok uit de Renaissance is een zeer natuurlijke. In de Geschiedenis van de architectuur vinden we in bouwwerken van Baalbek, vergeleken met de Romeinsche monumenten eenzelfde streven naar pracht, dat den beschouwer moest overweldigen. Ook de Renaissance begon zich zelf te overleven, daar met de bestaande details en voorschriften bijna geen nieuwe oorspronkelijke combinaties meer mogelijk waren.

De Barok uit zich in een streven naar krachtige, grootsche massa's, prachtvolle, schilderachtige details van sterk bewogen lijnen, diepe reliefwerking en zware profielen. Reeds Michelangelo's werken vertoonen een neiging naar het overladene, wat evenwel in veel sterker mate het geval was met de scheppingen van zijn volgelingen, die, zijn groot, beheerscht genie niet begrijpend, alle Renaissance regels en voorschriften ten opzicht van het evenwicht en harmonie als ketenen beschouwend, in hun bouwwerken vaak een onschoone verwarring en soms een in verwildering ontaardende vormgeving niet weten te mijden. Dit gebrek aan harmonie en evenwicht, dat sommige bouwwerken vertoonen is mogelijk de aanleiding geweest tot den afkeurenden naam Barok.

De bouwmeesters trachtten elkaar in origineele vindingen te overtreffen, wat uitwendige praal en schittering tengevolge had, ten koste vaak van innerlijk schoon. De geschiedenis van den Barok wordt door dit individualisme een geschiedenis van namen van bouwmeesters, al is er eenheid in het principe, en eenzelfde karakter in groote lijnen, ook wat aangaat de beeldhouw- en de schilderkunst.

De Barok, die meer op gevoel dan op kennis was gegrondvest, was niettegenstaande

Sluiten