Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onderwerpen, en, ingeval hij dit niet goedschiks doet, staan den Ambtenaar middelen ten dienste, die de Maatschappij reddeloos compromitteeren, als: tijdelijke schorsing van de bevoegdheid tot zaken doen, of zelfs algeheele intrekking van die bevoegdheid!

Onbillijk zoude het zijn niet te erkennen, dat vele Regeeringen in Europa, met -name die van Duitschland *en Oostenrijk, er ernstig naar gestreefd hebben, de aanstaande Ambtenaren, die met het toezicht belast zullen worden, behoorlijk op te leiden. Zulk eene opleiding zal echter vooral theoretisch moeten zijn — en wie de eischen der practijk niet kent zal, al is hij een goed theoreticus, meermalen falen. Maar aangenomen dat de Ambtenaren in alle opzichten competent zijn, aangenomen dat zij in theoretische en practische kennis met de Directeuren en Adviseurs der Maatschappijen gelijk staan, dan nóg is het onverdedigbaar, dat hunne opvattingen als wet gelden. In zeer vele vakkwestiën bestaat ruimte voor verschillende opvattingen. Noch wetenschap noch practijk heeft daarin haar laatste woord gesproken. En door nu den Ambtenaar in staat te stellen, overal zijn opvatting op te dringen, komt men tot het scheppen van een ofjicieele wetenschap, waar de deskundigen nog zoeken naar waarheid en licht. Ofjicieele wetenschap is echter niets anders dan wetenschappelijke officialiteil, die in lijnrechten strijd komt met wetenschappelijken zin en wetenschappelijk onderzoek.

Het bewustzijn van hun „almacht" maakt de toeziende Ambtenaren — vooral in die landen, waarin de Ambtenaren in het algemeen aan de kwaal van hoogmoed lijden — ontoegankelijk voor wetenschappelijke redeneeringen of practisch betoog. Zij weigeren eenvoudig elke discussie en doen dit des te eerder, wanneer zij bemerken, dat zij eene slechte zaak verdedigen. Dan coupeeren zij elke bedenking door de eenvoudige verklaring: „Wij willen het zoo; daarover valt niet te spreken"!

Het zooeven genoemde Hongaarsche ontwerp en ook het ontwerp der tweede Nederlandsche Staatscommissie1) deden een zwakke poging om de moeielijkheid op te lossen. Ingeval van verschil van meening zou hier de Rechtbank uitspraak doen. Deze bepaling geeft geen afdoend geneesmiddel tegen de kwaal. In de eerste plaats toch zal de betreffende Maatschappij, ook al geeft de Rechtbank haar gelijk, door het feit van de tegen haar ingediende klacht alléén in de meeste gevallen reeds gecompromitteerd zijn, wanneer Ambtenaren, die toch geacht worden tot

Beslissing 'l"c' deu liichtef.

!) Zie blz. 37 en 198.

Sluiten