Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

uit een kijker,, draaibaar om twee tappen waarvan de as juist in de richting Oost-West is geplaatst, zoodat de as van den kijker steeds op een punt- van den hemelmeridiaan gericht is en waarmede dus het juiste oogenblik van meridiaansdoorgang van een hemellichaam kan bepaald worden.

Een verdeelde cirkelrand aan het instrument, stelt den waarnemer tevens in staat den meridiaanstopsafstand van een hemellichaam af te lezen.

Een sterrenuurwerk of astronomische pendule is een uurwerk dat zoodanig geregeld is dat het in een sterrendag ook juist een tijdsverloop aangeeft van 24 sterrenuren. Zet men nu het sterrenuurwerk op het oogenblik van bovendoorgang van een hemellichaam gelijk met de bekende R.O. van dat hemellichaam dan loopt het uurwerk gelijk met sterrentijd en zal nul aanwijzen op het oogenblik dat het punt y culmineert.

Op het oogenblik dat een ander hemellichaam door den meridiaan gaat is dan de aanwijzing van het sterrenuurwerk gelijk aan de R.O. van dat hemellichaam.

Voor twee hemellichamen is dus het verschil in R.O. gelijk aan het verschil in doorgangstijd volgens het sterrenuurwerk.

Met behulp van de zon kan men de R.O. van- een hemellichaam rechtstreeks bepalen.

Men weet, dat omstreeks 21 Maart de declinatie der zon nul is; op dat oogenblik staat de zon in het punt Ariës en is dus ook de R.O. nul.

Stel dat men op 20 Maart de aanwijzing van een sterrenuurwerk noteert op 't oogenblik van doorgang der zon en dart men met behulp van den waargenomen meridiaanstopsafstand en de breedte vindt, dat de declinatie een zekere waarde Zuid heeft. Den volgenden dag doet men het zelfde en men vindt voor de declinatie een zekere waarde Noord.

Tusschen de beide oogenblikken van doorgang ligt dan het oogenblik, waarop de zon in Y stond. Neemt men dan aan, dat de declinatie gedurende dat etmaal evenredig met den tijd veranderd is, dan vindt men gemakkelijk. de aanwijzing der pendule op 't oogenblik, dat de zon in y was.

Om nu de R.O. van een ster te vinden, bepaalt men tevens op beide dagen het verschil in doorgangstijd, dus het verschil in R.O. tusschen zon en ster en hieruit het verschil in R.O. op 't oogenblik, dat de zon in y stond. Het verschil in R.O. op dat oogenblik geeft natuurlijk de R.O. der ster.

Voorbeeld.

20 Mrt. aanw. pendule = 23u52m30s bij doorgang zon. © deel. = 0°15' Z. 2Ï „ , „ =23u56m14B „ „ „ „ „ =0°10'N.

20 „ „ „ =22u20ra308 „• „ ster.

21 „ „ =22u20m30s „ „ „

Gevraagd de R.O. der ster. Bij doorgang van de ster wijst de pendule op beide dagen hetzelfde

Sluiten