Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

59 randdeelen, welke waarde dus in 59 -f-1 gelijke deelen is verdeeld-, dan is het verschil #=——— 10 =——10". '' m+1 59+1 60

Met den sextant kan men dus bogen aflezen tot 10" nauwkeurig.

Komt bij den sextant de zesde verdeeling van den nonius overeen met een randdeel, dan is OC= 6 X 10"= 1', komt de twaalfde verdeeling overeen, dan is OC= 12 X 10" = 2' enz. Op den-nonius staan daarom bij de 12do, 24sio, 368te, 488te en 608te verdeeling, van den index afgerekend, de cijfers 2, 4, 6, 8 en 10. Gewoonlijk is de verdeeling van den nonius ook nog enkele verdeelingen rechts van den index voortgezet.

De nieuwere sextanten hebben dikwijls een nonius waarbij 60 noniusdeelen gelijk zijn aan 119 randdeelen. Een noniusdeel is dan gelijk 1190" =r 19'50". Een noniusdeel verschilt dan 10" met 2 randdeelen, zoodat ook dan de bogen tot 10" nauwkeurig kunnen worden afgelezen.

e. De kimspiegel. Hiervan is de benedenhelft verfoelied, de bovenhelft onverfoelied. De kimspiegel behoort loodrecht op 't vlak van 't instrument te staan. Bij veel instrumenten staat het huisje waarin de kimspiegel geplaatst wordt vast en zijn twee van de drie nokken, waar de spiegel tegen rust, schroeven, waarvan de eene dient om den spiegel loodrecht te stellen op het vlak van het instrument en de andere om de colli matiefout op te heffen. Daar het verstellen van laatstgenoemde schroef altijd eenige wringing veroorzaakt en tevens het verstellen van de andere schroef noodig maakt, is bij sommige andere instrumenten de spiegel onbewegelijk in het huisje bevestigd, terwijl dit laatste door middel van verschillende schroeven om een horizontale en een verticale as draaibaar is gemaakt. Deze inrichting is wel gemakkelijk doch heeft het nadeel te bestaan uit een groot aantal bewegende deelen, waardoor licht iets los geraakt en de spiegel een anderen of een veranderlijken stand krijgt.

f. De kijkerdrager. Dit is een ring, tegenover den kimspiegel geplaatst, waarin een oogbuis, korte- of lange kijker, geschroefd kan worden. Bij de sextanten is de ring meestal dubbel, ten einde de as van den kijker evenwijdig aan 't vlak van 't instrument te kunnen plaatsen. Tevens is daarbij een inrichting om den geheelen ring hooger of lager te kunnen schroeven.

g. Twee stellen gekleurde glazen, zoodanig beweegbaar, dat men 't eene stel tusschen den grooten- en den kimspiegel kan plaatsen, terwijl het andere achter den kimspiegel in de verlengde richting van de as van den kijker kan worden geplaatst.

. h. De kijkers. De lange- of astronomische kijker bestaat in zijn eenvoudigsten vorm uit twee convexe lenzen. De grootste heet objectief of voorwerpslens, de kleinere oculair of oogglas.

Door het objectief wordt van een ver verwijderd .voorwerp een omgekeerd verkleind beeld gevormd. Is het voorwerp een hemellichaam, dus zeer ver verwijderd, dan zal dat beeld in het hoofdbrandpunt gevormd worden. Zorgt men nu dat dit omgekeerde beeld even binnen hoofdbrandpuntsafstand van het oculair valt, dan ziet men het vergroot, doch het blijft omgekeerd.

Sluiten