Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

met zulke korte tusschenpoozen worden waargenomen, dat het den indruk maakt alsof het een vaste schaal is. De deellijnen zijn op onderlingen afstand van 10' getrokken. De lijnen van 50', die gestippeld zijn vertoonen zich minder helder. Op deze wijze is het gemakkelijk om, zonder dat,de schaal van cijfers is voorzien, toch de, waarde van elke streep dadelijk te weten.

De astronomische kijker is zoodanig gesteld, dat ook de dubbel teruggekaatste lichtstralen van het waargenomen hemellichaam, op het objectief van den kijker vallen.

Bij het model, zooals dat door den Heer L. Roosenburg gewijzigd werd, is de kimspiegel o, Fig. 88 geheel verfoelied, uitgezonderd een cirkelvormig deel van 12 m.M. middellijn midden in den spiegel, waar het glas onverfoelied blijft.

Voor nachtelijke waarnemingen wordt een astronomische kijker gebruikt met een groot objectief.

In den kijker bevindt zich de richtdraad, dienende om te zorgen dat men bij de waarnemingen den octant verticaal houdt. De richtdraad is n.1. zoodanig gesteld (waarvoor een stelschroefje is aangebracht) dat hij, bij ingezetten kijker, loodrecht op het vlak van den octant staat.

Zoolang de as van den tol nog een merkbare praecessiebeweging om de verticaal uitvoert, zal men de deelstrepen een langzame open neergaande beweging onder zekere helling ten opzichte .van den richtdraad zien uitvoeren. De eigenlijke observatie begint echter eerst 6 a 7 minuten nadat de tol in beweging is gebracht; de praecessiebeweging is dan niet meer op te merken en de waarnemer heeft slechts te zorgen dat hij het instrument zoodanig houdt, dat de richtdraad, op het oog af, evenwijdig aan de deelstrepen van de schaal is.

Om de tol in beweging te brengen wordt de slang van* de luchtzuigpomp aan het tapstuk b, Fig. 88, van het tolhuis bevestigd, en worden de kranen c voor den afvoer, en d voor de toelating der lucht geopend.

Wanneer de pomp nu werkt, wordt de lucht zoodanig door het tolhuis gevoerd, dat hij tegen de schoepen van den tol botst, waardoor deze in draaiing gebracht wordt. Is de draaiingssnelheid groot genoeg, waartoe 9 a 11 slagen voldoende zijn, dan sluit men de kraan d en geeft vervolgens nog twee slagen met de pomp vlug na elkaar. Hierdoor wordt het tolhuis nagenoeg luchtledig. Nu wordt ook de kraan c gesloten en na 6 a 7 minuten is de gyroscoop gereed voor de observatie.

Voordat men begint te pompen vergete men niet eerst den handel ƒ, Fig. 88, van het arrêt neer te duwen. Daardoor wordt de tol met zijn punt op den pot neergelaten. Na afloop van de observatie brengt men den tol in rust, door den. handel van het arrêt op te lichten.

Het tolhuis wordt luchtdicht gesloten door een deksel i, Fig. 89, die stijf op een met vet gesmeerde pakkingring wordt geschroefd. In den deksel bevindt zich de vacuummeter g, Fig. 88, die in ver-

Sluiten