Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zorgen nemen om de wrijving van de roos op de pen zoo gering mogelijk te doen zijn. Pen en steen van den kompasdop moeten daarom in goeden staat gehouden worden, de pen roestvrij en scherp, de steen glad.

Een onderzoek van de pen met een loupe en van den steen met een gewone naald kan nu en dan plaats hebben.

De magneetkracht der kompasnaalden kan ook van tijd tot tijd onderzocht worden. Een zeer goede hoefmagneet draagt ongeveer 20 maal haar gewicht, een dito rechte magneetstaaf ongeveer 5 maal haar gewicht aan zacbt ijzer. Bij vermindering der magneetkracht van de naalden kan men die, in zee zijnde, versterken door aanstrijken met sterke magneten.

Het gemakkelijkst en voor de praktijk bij kleine naalden voldoende, versterkt men een naald door met de Noordpool van een sterke magneet (staaf of hoef) eenige malen langs de Zuidelijke helft der naald te strijken en daarna met de Zuidpool der magneet even veel malen langs de Noordelijke helft der naald. Men moet daarbij zorg dragen steeds in het midden der naald te beginnen.

Beter dan door aanstrijken kan men een kompasnaald versterken door haar met de uiteinden op de beide polen van een electro-hoefmagneet te plaatsen en den electrischen stroom te sluiten.

Een onderzoek aan boord naar de deugdelijkheid der kompassen heeft in den regel niet veel waarde; het is daarom noodig de kompassen naar een der filiaal-inrichtingen van het Kon. Ned. Met. Inst. te brengen, waar men over uitstekende toestellen beschikt om het magnetisch moment van de roos te bepalen en de wrijving tusschen pen en dop .te onderzoeken. Het is gewenscht om aan boord eenige waarlooze rozen te hebben.

Verschillende soorten van Kompassen.

In verband met het doel en de plaatsing der kompassen onderscheidt men aan boord: .standaardkompassen, azimuthkompassen, stuurkompassen, paal- of mastkompassen, sloepkompassen en kajuitsof hangkompassen.

Azimuthkompassen.

De azimuthkompassen dienen om aardsche voorwerpen of hemellichamen te peilen. Zjj zijn met bizondere zorg vervaardigd en op 't dekglas voorzien van een peiltoestel met spiegeltje ten einde het beeld van het te peilen hemellichaam in het horizontale vlak terug te kaatsen.

Het azimuthkompas hangt gewoonlijk in een nachthuis in de midscheeps en hoog genoeg om boven verschansing, sloepen, enz. uit te kunnen peilen.

De azimuthkompassen hebben somtijds een lichttoestel, waarmede men de roos van de pen kan lichten, als het kompas niet * wordt gebruikt, waardoor men noodeloos slijten van kompaspen en dop voorkomt. Bij de lichte rozen komt dit lichttoestel niet voor.

Het peiltoestel is een koperen kruis, dat in 't midden een gat heeft, dat over een pen past, die midden op het dekglas bevestigd

Sluiten