Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onmogelijk door zulk een gevoelsbewustzijn verklaard kunnen worden.

4*. George Michelet, een man van gezag, heeft deze theorie aan een grondige en uitvoerige kritiek onderworpen. Zijn besluit is, dat deze theorie niets anders is dan een nieuwe vergeefsche poging om het godsdienstig leven uit te leggen zonder den godsdienst. (*)

5°. Op jeanne d'Arc kan deze droomerige theorie heelemaal niet worden toegepast; want heel haar leven is daarmede in strijd en een wederlegging daarvan.

Jeanne d'Arc was geen droomster, geen phantaste, die allerlei onzinnigheden en onbewustheden zat uit te broeden. Zij had een gezond, normaal leven, een helder verstand en een vasten wil. Zoo vertoont zij zich in de geschiedenis. Van alles wat op subliminale consciëntie gelijkt is er geen zweem bij haar te vinden.

Een te Rome levende Franschman, Sommer, heeft in 1429 bij zijn kronijk een bericht gevoegd. Daarin besluit de kronijkschrijver uit de deugden der Maagd, uit de nuttigheid van haar werken en uit de bevordering van geloof en zeden, dat Jeanne d'Arc niét met tooverijen omging, zooals sommigen meenden. Hij zegt:

„Zij zoekt geen enkel tijdelijk voordeel; doch ofschoon haar veel gegeven wordt, neemt zij niets voor zich zelf, maar geeft het weer weg; haar antwoorden zijn zeer kort en eenvoudig ; in het volbrengen van haar zending was zij zeer voorzichtig; haar levenswijze was zeer eerbaar en sober, verried geen spoor van bijgeloovigheid of tooverij, al beweerden ook sommige voorvechters voor de waarheid, dat zij een tooverkol was.'' O

Kunnen zulke hoedanigheden samengaan met de nevelige, ziekelijke, onzekere uitingen van een subconscientie? En zoude deze tijdgenoot niet beter geweten hebben, wie Jeanne d'Arc was, hoe haar leven moet verklaard worden, welke de roerselen van haar gedragingen waren, dan de heeren der subliminale subconscientie van onzen tijd, die' wel aardige kunstemakerijen bijeendroomen, maar, als zij eerlijk de waarheid zeggen, wel weten, dat zij niets anders dan onzin verkoopen? (!)

. De „Quartefly Review", het groote Engelsche tijdschrift, oordeelt anders:

„Een door en door ernstige overtuiging, dat haar zaak de rechtvaardige was, dat alles, wat zij gezegd had, slechts waarheid was, dat zij in alles, wat zij deed, slechts haar plicht ver¬

ft Geórges Michelet, Dieu et VAqnosticisme contemporain. Paris 1909, p. 181.

(') Bibliothèque de l'Ecole des Charles, 1885. — Stimmen aus Maria-Laach, 1888 p. 158. (') J. Derks, 1. c. p. 55—57.

Sluiten