Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Land- en Volkenkunde 1909 een beschouwing over Jeanne d'Arc. Schoon de schrijfster niet alle beweringen en veronderstellingen van Anatole France voor haar rekening wil nemen, is toch haar betoog grootendeels aan Anatole France ontleend.

Tusschen de subjectivistische methode, welke J. Quicherat in de Apercus nouveaux toegepast heeft, en de objectivistische methode, die Fustel de Goulanges en Hippolyte Taine hebben gevolgd, heeft Anatole France gemeend, dat hij zonder bezwaar de eene of de andere kon kiezen. J. Quicherat heeft veel studie aan de Maagd gewijd en de nieuwe geschiedschrijver heeft zijn willekeurige, verzinnende methode overgenomen, waarvan de uitgever der beide processen (Quicherat) het beginsel aldus formuleerde:

„Ons gevoelen is, dat men in historische vraagstukken het recht heeft re bevestigen en zijn eigen meening aan anderen op te leggen, zonder dat er bescheiden tot bewijs noodig zijn."

Tegenover dit beginsel, dat de deur openzet voor alle fantaziën, voor alle dwalingen, stelt Fustel de Goulanges deze drie regels:

1*. Bestudeer rechtstreeksch en uitsluitend de teksten, al de teksten, lot in de kleinste bijzonderheden.

2". Geloof niets dan wat zij bwijzen. .

3?. Verwijder beslist uit de geschiedenis van het verledene de moderne ideeën, welke een valsche methode er in gebracht heeft, f)

Zoo Anatole France in wezenlijke punten afgedwaald is, dan kan hij zich overtuigen, dat hij dit te wijten heeft aan het verwaarloozen van deze regels.

Hippolyte Thaine voegt hierbij een vierden, nog belangrijker regel:

„Uat de geschiedschrijver bewijze en zijn taak is volbracht. (') De schrijver van de „Vie de Jeanne d'Arc" heeft dikwijls vergeten te bewijzen. "Menigmaal heeft hij gemeend, dat „zijn taak volbracht was," maar zijn taak moest nog geheel volbracht worden. (*) i$ii$ml

„Anatole France heeft tot leermeester en tot gids voor deze geschiedenis genemen den snooden rechter, ja, den beul van

de heldin, den bisschop van Beauvais, Pierre Gauchon En

Pierre Gauchon, men kan het niet genoeg herhalen, is de kwade genius van verscheidene geschiedschrijvers geweest, die, wanneer zij niet onder zijn verderfelijken invloed gestaan hadden, om de verhevenheid van hun gevoelens en de oprechtheid van hun patriotisme in staat waren geweest het rijke karakter van de Maagd te begrijpen en treffend weer te geven De

(l) Fustel de Goulanges, Hist. des institutions politiques de Vancienne France, Paris 1888, p. 15.

O H. Talne, Nouveaux essais de critique. Paris 1880, p. 33.

(') Ph. H. Dunand, ïa> vie de Jeanne d'Arc de M. Anatole France. Paris 1908. n. 9—11.

Sluiten