Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Fig. 3.

Fig. 4.

in dezen hals wordt nu het fuikapparaat gesponnen, bestaande uit een aantal aan den voet vereenigde, buitenwaarts gerichte, veerende spitsen, welker toppen bijeenkomen en aldus een kegel vormen. Deze kegel sluit den hals van binnen op degelijke wijze af, doch laat den uitkomenden vlinder gemakkelijk passeeren.

De twee voorwerpen, die ik tot onderwerp van dit opstel gekozen heb, vormen nameen paar allermerkwaardigste afwijkingen van het normale type dezer fleschvormige cocons, en behooren zonder twijfel tot de groote zeldzaamheden op biologischdepidopterologisch gebied.

De eerste cocon is er een van Satumia pavonia L., den gewonen Nachtpauwoog, waarm.n rl. rnnS veelvuldig op onze heiden aantreft. De normale cocon Pig. x.

van dit dier is afgebeeld in Fig. 1. Men ziet den fleschvorm en den open hals. Knipt men den cocon overlangs door, dan doet hi] zich voor als Fig. 2. In den hals ziet men het straks besproken sluit- of fuikapparaat

Bij den afwijkenden cocon '), mg. o, neeiu ue xupb aan beide einden een bals vervaardigd; beide halzen bevatten het fuikapparaat, gelijk aan den overlangs opengeknipten cocon, Fig. 4, te zien is.

Op te merken, valt, dat deze afwijking in manier van handelen van de rups voor den vlinder g e e n e

schadelijke gevolgen gehad heeft, want deze laatste, een mannetje, heeft den cocon door de kopwaarts gelegen opening kunnen verlaten. Aangenomen, dat deze afwijking aanleg had, om erfelijk te worden,

zouden de daaraan verbonden gevolgen dit niet onmogelijk gemaakt heb¬

ben. Het ware de moeite waard geweest, hieromtrent proefnemingen te doen, doch is dit destijds niet geschied.

De andere afwijkende cocon werd ver¬

vaardigd door eene rups van Satumia pyri Schiff., den grooten

Nachtpauwoog, die niet in ons land, maar wel in Midden- en Zuid-Europa voorkomt, De normale cocon, Fig. 5, heeft denzelfden bouw als die van Satumia pavonia L.; alles is hier echter grooter en grover. Ook het fuikapparaat, Fig 6, is geheel volgens hetzelfde type ver¬

vaardigd.

Bij den afwijkenden cocon2), Fig. 7, is noch van een hals, noch van een uit¬

gang, noch van een fuikapparaat, Fig. 8,

het minste of geringste te ontdekken. De cocon is rondom volmaakt gesloten; van buiten en van binnen gezien kan de vorm dus op schematische wijze door een enkel ovaal worden voorgesteld. De rups is hier geheel afgeweken van den meer gespecialiseerden, voor haar normalen bouw en heeft een cocon geconstrueerd van een oorspronkelijker type, zooals dat bij vele andere soorten gevonden wordt. De gevolgen zijn echter voor den vlinder geheel

Abnormale cocon van Satumia pavonia L., met twee uitgangen. Fig. 3, van buiten. Fig. 4, van binnen. Schematisch.

Fig. 7.

Normale cocon van Satumia pavonia L. Fig. 1, van buiten. Fig. 2, van binnen. Schematisch.

Fig. 5.

Fig. 6.

Fiï. 8.

Normale cocon van Satumia pyri Schiff. Fig. 5, van buiten. Fig. 6, van binnen. Schematisch.

Abnormale cocon van Satumi

pyri Schiff. Fig. 7, van buiten. Fig. 8, van binnen.

Schematisch.

anders geweest dan bij den cocon met twee

uitgangen.

Want de Saturnia,s missen het

1) Deze cocon werd door den heer Polak ter bezichtiging gesteld op de Vergadering der Nederlandsche •Entomologische Vereeniging op 17 Februari 1918, zie Verslag p. XXI. Geen der aanwezige leden had ooit een dergelijken cocon gezien.

2) Deze cocon, in het Insectarium aangetroffen tusschen een aantal uit het buitenland aangevoerde normale voorwerpen, werd door mij getoond op de Vergadering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging op 16 Juli 1904, zie Verslag p. XLIX. Eene dergelijke afwijking was geen der aanwezigen bekend.

Sluiten