Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zeggen laat aan dlnidelijkheid niets te wenschen ovet. En zijn adnteekcningen in margine veroorloven het zeldzame genoegen, dat het volk eens een keizer inzijn onderbroek te zien krijgt.

Onuanks alle diplomatieke doortraptheid hebben toch de Oostenrijksche documenten een bijna eensgezinde opvatting van de schuld der Oosten rij ksche staatkunde ten gevolge gehad. Voor degenen, die zich er toe opgewerkt hebben, deze te erkennen, kan het. r.ndat de Duitsehe documenten hebben gesproken, mot moeilijk vallen, ook een beslissing over de Duitsehe staatkunde te vellen.

De verleiding was groot, om er, in verband met de klaarheid vun thans, op te wijzen, hoezeer he: Duitsehe volk is misleid door degenen, die — met name uit de gelederen van de rechtscbe socialisten — Cte houding van mij en van mijn vrienden tijdens acn oorlog allerhevigst hebben aangevallen en op het krachtigst de oorlogspolitiek vun de Wilhelmijnsche regeering hebben vrijgepleit. Hun opvatting is thans werkelijk slechts een puinhoop.

"* llair juist daarom heeft het thans eigenlijk geen zin meer, met een Üavid, Heilmann enz. daarover te gaar, harrewarren. Ook zou het betoog daardoor gevaar loopen, minder streng te worden, en het heele boek dat bestemd is voor allen, wien de waarheid over het ontstaan van den oorlog ter harte gaat, zo» daardoor een partijpolitiek, ja, een persoonlijk karakter r!ieigen te krijgen, wat ik wilde vermijden. Tk ben dus alleen maar polemisch geworden, waar het noodig was, om de situatie duidelijk te maken, voor het overige heb ik echter alle verwijten vermeden.

Dat mij intusschen dit boek nieuwe polemieken op den hals zal halen, daar ben ik op voorbereid

Welke positie men er overigens tegenover mag innemen, één ding moet men bij de lezing van de hier openbaar gemaakte documenten steeds in het oog houden : Zij zijn een getuigenis van gedachten en handelingen van Duitsehe staatslieden, niet van het Duitsehe volk. Voor zoover dit schuld heeft, kan zij 6lechts hierin bestaan, dat het te weinig acht schonk aan de politiek van zijn leiders. Dat is echter een fout, die het Duitsehe volk met alle andere volken gemeen heeft. Tevergeefs heeft Marx reeds meer dan een halve eeuw geleden, bij demot! veering van de eerste Internationale, den „plicht der arbeidende klassen" geproclameerd „zelf de mysteriën van de internationale staatkunde mach-

Sluiten