Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verhoudingen. Het kapitalisme in zijn hoogsten vorm» die van het finaneieele kapitaal, verwekt overal het imperialisme, het streven naar gewelddadige uitbreiding van het gebied van den staat. Dit, zoo wordt aangevoerd, beheerscht alle staten, zij zijn alle oorlogszuchtig, en daaruit is de wereldoorlog voortgekomen. Niet afzonderlijke personen en instellingen zijn schuldig, maar het kapitalisme als geheel: dat moet men dus bestrijden.

Dit klinkt zeer radicaal en werkt toch overal zeer conservatief, waar het het practische werken beheerscht. Want het kapitalisme is niets anders dan een abstractie, die wordt verkregen door de waarneming vin talrijke afzonderlijke verschijnselen en die ècn onontbeerlijk hulpmiddel is bij het streven, deze in hun volgens een wet geordenden samenhang te hestudeeren.

Bestrijden echter kan men een abstractie niet, behalve theoretisch, niet practisch. Practisch kunnen wij slechts afzonderlijke verschijnselen bestrijden. Het theoretische inzicht in het bestaan van het kapitalisme ontheft ons niet van de noodzakelijkheid van dezen practischen strijd, het strekt er veeleer toe, dezen strijd te bevorderen, doordat hex ons mogelijk maakt, een stelselmatigen samenhang in zijn bizonderheden te brengen, en hem daardoor meer uitwerking te verleenen. Daarbij blijft hij steeds nog een strijd tegen bepaalde insteUingen en personen als dragers van bepaalde maatschappelijke functies.

Men kan daarbij van Marxistisch standpunt op zijn hoogst zeggen, dat niet de bestraffing van de bizondere personen, waartegen hij zich richt, het doel van den strijd is. Ieder mensch is slechts het product der omstandigheden, waarin hij opgroeit en leeft Zelfs tegenover den ergsten misdadiger is het onbillijk, hem te straffen. De taak van de maatschappij bestaat slechts daarin, te bewerken, dat hem de mogelijkheid wordt ontnomen, verder schade te doen, en dat hij zoo mogelijk van een schadelijk in een nuttig Hd van do maatschappij wordt veranderd, en de omstandigheden worden opgeheven, die Hem hebben geschapen en die hem de mogelijkheid en. de macht gaven •iohad'j te doen.

Dit standpunt behoort men als Marxist ook tegenover de aanstichters van den wereldoorlog in te nemen ; het is echter geenszins Marxisme als niPii de uitvorsching, wie de schuldigen zijn, :>p een dwaal-

Sluiten