Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bet internationale socialisme, maar zelfs ook van het standpunt van een imperialisme, dat rekening hield met de machtsverhoudingen, zooals die nu eenmaal waren. Een verstandige imperialistische politiek mocht in geen geval zoodanig zijn, dat zij de vijandschap van de beide, naast Duitschland in Europa beslissende mogendheden, Engeland en Rusland, tegelijkertijd ontketende. Zij moest óf, om haar oogmerken, in tegenstelling met Rusland en het met dit rijk verbonden Frankrijk, te bereiken, den steun van Engeland winnen, wat in de eerste plaats prijsgeven van de vlootbouwwedstrijd had moeten meebrengen. Dit had, overeenkomstig de Engelsche politiek, beteekend, dat het beginsel van de open deur in de heele wereld had gezegevierd — wat voor de nijverheid van Duitschland de schitterendste vooruitzichten had geopend.

Inderdaad, een eigenlijk imperialistische politiek naar het hart van de groot-industrieelen, monopolisten en militairisten was dit niet geweest. Dezen • warenvooral gesteld op een uitbreiding ten koste van Engeland. Dan echter moest men met Rusland tot overeenstemming komen; een met Rusland verbonden en daardoor ook tegen het Fransche gevaar meer beveiligd Duitschland zou gerust den vlootweds.trijd met En geland hebben kunnen opnemen. In geval van oorlog hadden de Engelschen het niets van belang kunnen doen. Zij hadden zijn koloniën kunnen wegnemen, zijn handel ter zee afsnijden, maar zij hadden het niet kunnen uithongeren. Duitschland evenwel zou in staal geweest zijn, met behulp van Rusland te land de grondslagen van Engeland's wereldpositie te doen ineenstorten en dat te bereiken, wat Napoleon I vergeefs had gepoogd: Egypte bezetten en naar Indië te marcheeeren.

•Volslagen waanzinnig was het echter, dit doel van de nederwerping van Engeland niet in vereeniging met Rusland, maar in oorlog met Rusland, met Frankrqk, met de heele wereld na te jagen.

3. Duitsehe uittarting.

De Duitsehe politiek beteekende weliswaar niet, dat Duitschland tegen de geheels wereld in oorlog moest raken, maar toch wèl dat het gevaar van een der gel ij ken oorlog bleef dreigen.

Hoe sterker de omsingeling, hoe grooter de isoleering van Duitschland was, des te dringender eischte

Sluiten