Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

rialisten tegenover elkaar. In den strijd van het groote Engeland tegen de kleine Boeren-republieken was do sympathie der geheele beschaafde wereld aan de zijde der kleinen en zwakken. In de Marokko-conflioten waren de arbeiders zoowel in Duitschland al» in Frankrijk tegen hun regeeringen opgetreden en hadden zoodoende niet weinig tot het behoud van den wereldvrede bijgedragen. Door deze houding van het socialistische proletariaat werd het onberekenbare, grillige en uitdagende van de Duitsehe wereldpolitiek wat verzacht.

4. Oostenrijk.

De regeering van Duitschland beperkte er zich evenwel niet toe, op eigen houtje dwaasheden te begaan. Zij voelde zich ook verplicht, de dwaasheden van de Oostenrijksche politiek te dekken, die eveneens een wereldoorlog dreigde te ontketenen, echter niet om overzeesche gebieden, doch om de onafhankelijkheid van Europeesche staten, die door Oostenrijk werden bedreigd. Duitschland had tengevolge van zijn wereldpolitiek bijna geen vriend meer onder de zelfstandige, levensvatbare staten van Europa. Zelfs de verstandhouding tot den bondgenoot Italië was uiterst koel geworden. Slechts twee staten bleven met Duitschland bevriend, twee staten, die hun levensvatbaarheid hadden verloren, zoodat zij zich alleen met krachtige hulp van buiten op de been konden houden: Oostenrijk en Turkije.

Zoowel het rijk van de Habsburgers als dat van den sultan was een nationaliteiten-staat, die niet door de gemeenschappelijke belangen zijner nationaliteiten, niet door welstand en vrijheid, doch slechts door militairen dwang werd samengehouden. Dit type van den nationaliteiten-staat werd al minder vereenigbaar met de moderne demokratie, die onder den invloed van het moderne verkeer onweerstaanbaar groeit.

Oostenrijk en Turkije, (althans het Europeesche deel van Turkije) waren mitsdien reddeloos tot ondergang gedoemd. Maar do leidende Duitsehe staatslieden hadden daar zoo weinig benul van dat zij juist bij deze staten alleen steun zochten; zij zouden trouwens met hun wereldpolitiek bij geen anderen staat steun hebben gevonden.

Zoowel Oostenrijk als Turkije stonden van oudsher op gespannen voet met Rusland, dat Konstantinopel en de zeeëngten, die naar de Middellandsche Zee

Sluiten