Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

naar believen verruild of geroofd kunnen worden, ten zeerste verbitterd waren. Het gevaar voor een wereldoorlog dreigde destijds, omdat Rusland zich op den Balkan benadeeld achtte, tenzij het vergoedingen kreeg. Doch ook in de overige staten van Europa, met name in Engeland, lokte de krasse verbreking van het verdrag van 1878 felle protesten uit. Oostenrijk had moeten terugkrabbelen, als het Duitsehe rijk het niet ter zijde had gestaan.

Deze houding legdo reeds den grondslag voor den lateren wereldoorlog; niettemin hebben Duitsehe politici haar nog gedurende den wereldoorlog verdedigd, weliswaar vóór de ineenstorting. Prins Bülow beroemt zich in zijn reeds geciteerd boek „Deutsche Politik" op zijn houding van destijds:

„Ik liet er noch in mijn redevoeringen in den Rijksdag, noch in mijn opdrachten aan onze vertegenwoordigers in het buitenland twijfel aan bestaan, dat Duitschland vastbesloten was, in Nibelungen-trouw en onder alle omstandigheden aan het verbond met O.-H. vast te houden. Het Duitsehe zwaard was in de waagschaal der Europeesche beslissing geworpen, rechtstreeks ten bate van onzen O.-H. bondgenoot, indirect voor het behoud van den Europeeschen vrede en vóór alles voor het aanzien en de wereldpositie van Duitschland."

Dat was dus de manier, waarop het oude regime den vrede trachtte te handhaven; het achtte 't niet zün plicht zijn bondgenoot van roekelooze uittartingen af te houden, maar wèl, voor hem het Duitsehe zwaard in do waagschaal te werpen. En daardoor, en door goedkeuring van verdragbreuk, meende het 't „aanzien van Duitschland" to kunnen bevorderen.

Nog verrukter uit zich Hashagen in zijn boekje „Umrisse der Weltpolitik", dat in hetzelfde jaar verscheen als Bülow's boek:

„Voor do steviging van het bondgenootschap is het een onsohatbaar voordeel, dat de inlijving van Bosnië en Herzegowina zoo'n geweldig .internationaal gestook, niet alleen tegen O.-H., maar ook tegen Duitschland ontketent. Deze stook-campagne heeft de twee bondgenooten eerst tot een volmaakt onafscheidelijke verstandhouding tot elkaar gebracht."

Inderdaad, wat een beleidvolle politiek, die in het ontketenen van een geweldige internationale stookcampagne tegen zichzelf een onschatbaar voordeel ziet, omdat Duitschland dientengevolge volslagen do

Sluiten