Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

neigingen, die zich in alle staten vertoonden. Maar evenmin mag men dit vaststaande verband in dien zin generaliseeren, dat men bijv. zegt: het behoort tot de aangeboren eigenschappen van het Duitsehe volk, naar de wereldheerschappq tr streven en zyn oogmerken met brutaal geweld te bereiken.

Alle kapitalistische regeeringen der groote mogendheden hebben imperialistische neigingen. Of ze de een of andere regeering zullen bewegen, een oorlog te ontketenen, hangt af van de gelegenheid, den internationalen toestand, de machtsmiddelen (zoowel de eigen als die der bondgenooten) en niet het minst ook van den binnenlandschen toestand, vóór alles van de politieke kracht en zelfstandigheid van de arbeidersklasse.

Niet altijd waren het Duitschland en Oostenrijk, die den wereldvrede in gevaar brachten. In het jaar 1902 heb ik een geschrift over „de sociale revolutie" uitgegeven. Daarin komt de opmerking voor:

„De eenige waarborg voor den vrede ligt heden teu dage in de vrees voor het revolutionaire proletariaat. Men dient af te wachten hoe lang die vrees tegen de zich ophoopende oorzaken van conflicten zal blijven opwegen. En er zijn een aantal mogendheden, die nog geen zelfstandig, revolutionair proletariaat te vreezen hebben, en vele hunner worden volkomen door een gewetenlooze, brutale kliek van mannen der haute finance beheerscht. Deze mogendheden, tot dusver in de internationale politiek onbeteekenend of vredelievend, treden allengs meer op den voorgrond als internationale stokebranden. Zoo in de eerste plaats de Vereenigde Staten, daarnevens Engeland en J apan. Rusland stond vroeger vooraan in de rij der internationale stokebranden, doch zijn helfhaftig proletariaat heeft het voor 't oogenblik daaruit ver^ wijderd. Maar evengoed als de overmoed vau e.rn in eigen land onbeperkt regime, dat geen tegenwerking van oen revolutionaire klasse te duohten heeft, kan ook de wanhoop van een wankelend regime een oorlog ontketenen. Dat is in 1870 onder Napoleon ni het geval geweest en zal misschien nog onder Nikolaas II het geval worden. Van den kant van dezemogen dheden en hun geschillen en niet van do geschilljn tusschen Duitschland en Frankrijk, tusschen Oostenrijk en Italië wordt de wereldvrede heden ten da<*e het meest bedreigd"

Dat werd geschreven onder den indruk van den oorlog van Japan tegen China (1894), van de Ver. Staten tegen Spanje (1898), van Engeland tegen de

Sluiten