Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

don 25stcn den oorlog met Rusland tegemoet zag Pourtalès meldt:

„Sasonof riep uit: Als Oostenrijk-Hongarije Servië opslokt, dan zullen wij oorlog tegen dat rijk voeren".

Wilhelm teekent daarbij aan: „Nou, wat zou dat1!" (Na, dann zul letterlijker vertaald: „Nou, toe dan!" Vert.)

Door de revolutie in Rusland en door de wereldpolitiek van Duitschland was er sedert 1891 een geheel andere situatie ingetreden. Maar de oude opvatting, dat de oorlog tegen Rusland de „heilige oorlog" van de Duitsehe sociaal-democratie was, leefde nog in haar midden, en zij heeft, tezamen met de kleuring van de Duitsehe berichten, vele goede socialisten en internationalisten bewogen, den 4den Augustus voor de oorlogscredieten te stemmen, niet met verloochening van hun beginselen, maar in het geloof, ze daardoor het beste te dienen.

Het zou overdreven zijn, te gelooven, dat alle Duitsehe sociaal-democraten door zulke overwegingen zijn geleid. Vele onder hen hadden reeds voor den oorlog sterk nationalistisch gedacht — nationalistisch te onderscheiden van nationaal. Daaronder kan mon verstaan, dat men opkomt voor de zelfbepaling van het eigen volk, waarbij men de zelfbepaling van elk ander volk eerbiedigt, en waarbij men net nationale belang, evenals het particuliere belang, ondergeschikt maakt aan het gezamenlijke belang van het proletariaat en de menschheid. Een nationalist daarentegen is iemand voor wien de eigen natie hooger staat dan de andere, wien de belangen van zijn klassetegenstanders van het eigen land meer ter harte gaan dan de belangen van zijn eigen klasse in de andere naties.

Zulke elementen waren er in de Duitsehe sociaaldemocratie reeds voor den oorlog, zooals wel bijna in elke socialistische partij. De oorlog en reeds de beginnende oorlogsstemming hebben op eens het nationalisme in de socialistische gelederen machtig doen toenemen — ook dat weer niet alleen in Duitschland.

Hot nationalisme werd te sterker, naarmate een socialistische partij meer een partij der massa's was, hoe sneller zij voor den oorlog was gegroeid, hoe minder gelegenheid zij dus had gehad, haar aanhang te scholen.

' Nergens was zij zoo plotseling gegroeid als in Duitschland, waar het aantal socialistische kiezers

Sluiten