Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schappelijke systeem en zijn methoden van toeëigening hebben vernietigd. Deze veranderingen hebben de Schotsche Clan-mannen, de Iersche keuterboertjes en pachters, de Engelsche Yeomen, de handstoelwevers, tallooze handwerkers, geheele generaties van fabriekskinderen en vrouwen onteigend; zij zullen in den loop van den tijd ook den grondbezitter en den katoen-lord onteigenen. Op het Continent slingert de Hemel zijn bliksems, in Engeland echter beeft de aarde zelf. Engeland is het land, waar de wérkelijke omwenteling der moderne wereld begint".

Hier ziet men Marx en Engels — want 't zij nog eens herhaald: zij zijn niet te scheiden noch in hun denken, noch in hun werken — in hun volle grootheid. In een simpel krantenhoofdartikel de analyse niet alleen van het begrip klasse, en van den klassenstrijd, aan de hand van voorbeelden die voor geen bestrijding vatbaar zijn, doch bovendien de drijfkrachten aangetoond, de maatschappelijke en boven-menschelijke krachten, — bovenmenscheüjk in den zin, dat zij niet alleen sterker zijn dan de individuen, maar zelfs dan groote groepen — welke den klassen strijd, dus de botsingen der groepen, die men klassen noemt, bepalen. De productie-krachten namelijk, die, in verschillende tijdvakken der menschelijke geschiedenis oneindig verschillend, weliswaar menschelijke krachten zijn in zooverre zij de verhouding van de menschen tot de omringende natuur in een zekere omgeving en een zekeren tijd weergeven, doch tegelijk den mensen beheerschend. Den Australischen wilde staat het niet vrij, zich van iets anders dan boog en werpknots te bedienen om zijn levensonderhoud te verwerven; de moderne Amerikaan keert niet van de stoomploeg en zaaimachine terug tot den hakbouw of het ossenkouter. En terwijl de ontwikkeling der productie-krachten gedurende ontelbare eeuwen der menschelijke geschiedenis zoo langzaam plaats vond, dat zij, zoo min als de ontwikkeling der geologische verhoudingen, den mensch tot bewustzijn kwam, neemt zij, in de moderne geschiedenis en onder de heerschappij der burgerlijke eigendomsverhoudingen, in toenemend tempo weldra een zoo ontzaglijke vlucht, dat zij de menschheid niet alleen meesleept tot een vóór dien ondenkbare beheersching der natuur, maar bovendien, het starre systeem der eigendomsverhoudingen

Sluiten