Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

muleering van het streven als klasse niet iets, dat zich gelijk blijft, doch iets dat zich niet alleen met de consolideering der klasse zelf, maar ook met de geheele maatschappelijke formatie wijzigt, waarin zij leeft".

Deze definitie van den vóór den wereldoorlog tot de beste kenners en hanteerders der Marxistische en dialectische methode behoorenden socioloog CuNOW geeft in haar gecompliceerdheid eenigermate weer, hetgeen hier 't allereerst in 't oog dient te worden gehouden, namelijk dat een klasse niet iets stars is, maar iets vloeiends en bewegends, dat de individuen, waaruit de klasse is samengesteld, onder den invloed van een reeks, een complex uiterst ingewikkelde omstandigheden in den tijd en in de ruimte, historisch en wat betreft hun aantal, eerst een zeker gemeenschappelijk bewustzijn van hun bij elkaar hooren als klasse, en hun deel-uitmaken van één klasse verwerven, welk proces zich kan voltrekken in alle tempo's van een haast onmerkbaren slakkengang, ja volslagen stilstand, tot de meest stormachtige snelheid.

De Nederlandscbe proletariër, d.w.z. bezitlooze arbeider, — de paupers en bedeelden nog buiten rekening gelaten — wordt zich gedurende meer dan een halve eeuw na de stichting van het Koninkrijk der Nederlanden zoogoed als volstrekt niet bewust van zijn klasseaanhoorigheid. De Russische proletariërs van het begin der 20e eeuw doorloopen bij honderdduizenden, ja millioenen een ontwikkeling, die hen van volslagen klasse-onbewustheid tot vurige, bewuste strijders voor een sociale Revolutie, tot aanhangers van het revolutionaire Marxisme verheft. Zij leggen in een zeer korte historische spanne tijds en in ontzaglijke massa's een grooteren weg af dan de Duitsche arbeiders van Lassalle tot 1914. Wij noemen slechts een paar extreme voorbeelden ter toelichting.

In het werk van Cunow over de ontwikkeling der partijen, haar leuzen en strijdschriften gedurende de Fransche Revolutie, is op uitmuntende wijze 't ontplooiïngsproces van het „bewustzijn" in de verschillende maatschappelijke groepen (of klassen) nagegaan, en aangetoond, hoe, terwijl het tempo van de bewustzijns-ontwikkeling bepaald wordt door de meer of minder groote snelheid en felheid der maatschappelijke ontwikkeling, de toeneming van het klassebewustzijn op haar beurt den maatschappelijken strijd aanwakkert. Een verschijnsel, dat volkomen zijn parallel vindt in de huidige veel wijder Revoluties, die wij nu beleven. Gedurende dé eerste

Sluiten