Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijne waren te leveren; prijzen, waarin nevens de grondrente en ondernemerswinst ook vaak een nieuw element, de kartelrente is vervat. Naast de grondrente heeft zich meer en meer de kartelrente ontwikkeld. In de uitbuiting, die in de maatschappij valt waar te nemen, treft niet allereerst de uitbuiting van den arbeider door den kapitalist in het algemeen, maar in toenemende mate de uitbuiting van den kleinen ondernemer, den kleinen bezitter, door den grooten. Daarom zal de strijd zich al meer richten tegen het grootkapitaal.

Tegen de grond- en de kartelrente, zoo leert RENNER, heeft de geheele maatschappij een gemeenschappelijk klassebelang en deze klassentegenstelling is in onze dagen de actueele, waarvoor alle andere terugwijken De opstelling der klassen is weer anders geworden, de fronten zijn kortelings verschoven — het staat daarmee vandaag niet zoo als gisteren. Het is, volgens hem, kortweg niet waar, dat de klassentegenstelling — ondernemer tegenover arbeider — die uit het gezichtspunt der algemeene geschiedkundige ontwikkeling de primaire, onveranderlijke en beslissende is, ook in ieder afzonderlijke phase de actueele moet zijn, waarop het juist aankomt.

En nog duidelijker heeft Mr. TROELSTRA deze gedachte weergegeven, toen hij voor zich en de zijnen verklaarde, dat zij voor de naaste étappe van hunnen politieken strijd, om het juiste standpunt te vinden, geen steun kunnen vinden in de algemeene tegenstelling: arbeid en kapitaal, maar verplicht zijn, nader op de verschillende economische tegenstellingen in de burgerlijke wereld in te gaan en de vraag te stellen, in hoeverre het mogelijk zal zijn, den strijd tegen het imperialistische deel der kapitalisten, die zich door en na den oorlog opdringt, op economische gronden met sommige groepen te zamen te voeren s).

Nu moge de leider der Nederlandsche sociaal-democratie, in overeenstemming met RENNER mcenen, dat bij zulk eene opvatting de leer van den klassenstrijd niet over boord wordt geworpen, niettemin wordt zij volkomen prijsgegeven. Wat ons hier wordt voorgezet, gelijkt niets op hetgeen ons door MARX is geleerd. Wanneer het proletariaat vandaag met deze en morgen met die

') Zie Handelingen der Staten-Generaal 1917/18, II blz. 425. Cf. Mr, Troelstra, De Wereldoorlog en de Sociaal-Democratie, bl. 122. *) Handelingen der Staten-Generaal 1917/18, II blz. 592.

Sluiten