Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De socialistiese samenlevingsgedachte is even oud als de splitsing der maatschappij in grond-en-arbeidsmiddelen-bezittende en vangrond-en-arbeidsmiddelen-verstoken klassen, — even oud dus als de maatschappelike (en staatkundige) overheersing van de eerstgenoemde klassen over de tweede, — even oud dus ook als de bestaansafhankelikheid der bezitloze van de bezittende klassen.

Deze socialistiese samenlevingsgedachte bleef evenwel in de Oudheid, in de Middeleeuwen en in het grootste deel der Nieuwe Geschiedenis (tot het midden der 19e eeuw) het weinig begeerde en weinig-gewaardeerde eigendom van enige weinige denkers en van enige kleine opstandige maatschappelike groepen. Wel bezielde zij telkens opnieuw kleine groepen van mensen tot daden van socialisties verzet, maar een grote, voortgezette, steeds groeiende socialistiese beweging vermocht zij niet voort te brengen: de ontwikkeling der maatschappij liet dat nog niet toe, was nog niet vèr genoeg gevorderd om de bezitloze klasse in staat te stellen een aanvang te maken met de verwezenliking dier gedachte.

Tegen het midden der ipe eeuw bleken de maatschappelike ontwikkelingsomstandigheden toe te laten en als eigen ontwikkelingsresultaat te vereisen, dat een aanvang gemaakt werd met de verwezenliking der socialistiese samenlevingsgedachte en dat tegelijkertijd de bezitloze, de arbeiders-klasse zich ging belasten met de bewuste taak van de ombouw der kapitalistiese tot de .socialistiese samenleving. En zoals steeds iedere tijd de leidende personen voortbracht, waaraan die tijd behoefte had, zo is dat ook in dit tijdvak en op dit gebied der maatschappelike ontwikkeling geschied : het waren bovenal Karl Marx en Friedrich Engels, wier wetenschappelike, propagandistiese en polemiese arbeid zowel de ontwikkelingsverschijnselen van hun tijd ontleedde en verklaarde als de geschiedkundige taak der arbeidersklasse aan deze klasse uiteenzette en als een onafwijsbaar te vervullen plicht voorhield.

In alle landen, waar de maatschappelike ontwikkeling dat

mogelik en noodzakelik maakte, ontstond toen en groeide sedert dien een socialistiese arbeidersklassebeweging. In alle landen ontstond zij door dezelfde ontwikkelingsoorzaken en legde de maatschappelike ontwikkeling haar deselfde geschiedkundige taak op van de ombouw der kapitalistiese tot de socialistiese samenleving: in oorsprong, in taak en in doel is zij derhalve internationaal. Maar in alle landen, waar zij ontstond en waar zij zich na haar ontstaan steeds krachtiger ontwikkelde, bestonden en bestaan nog niet

Sluiten