Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

mensengeschiedenis een onafgebroken maatschappelik ontwikkelingsproces is en dat dit ontwikkelingsproces geheel beheerst wordt door de ekonomiese ontwikkeling. Hij deed de maatschappij zien als een ingewikkeld organisme, dienende ter voorziening in der mensen levensbehoeften en het leven gevende aan alle daarbij behorende staatkundige instellingen 1). En hij wees aan, hoe met de ontwikkeling van het kapitalisme de tegenstelling ontstond tussen proletariaat en bourgeoisie en aan de loonarbeidersklasse door de maatschappelike ontwikkeling zelve de geschiedkundige opdracht werd verleend, de maatschappelike voortbrengingskrachten op de klasse van bezitters daarvan te veroveren en in het algemeen maatschappelik bezit over te brengen 2).

') Bij het graf van Marx sprak rijn vriend Engels o.a. deze woorden: „Zoals Darwin de wet van de ontwikkeling der organiese natuur ontdekte, zo ontdekte Marx de ontwikkelingswet der mensengeschiedenis: het tot die tijd toe onder ideologiese woekervormen bedekte eenvoudige feit, dat de mensen vóór alles eerst moeten eten, drinken, wonen en zich kleden, vóór zij zich kunnen bemoeien met politiek, wetenschap, kunst, godsdienst enz...; dat derhalve de voortbrenging van de onmiddellike materieele levensmiddelen en daarmee de daarbij behoorende ekonomiese ontwikkelingstrap van een volk ot van een tijdvak de grondslag vormt waaruit zich de staatsregelingen, de rechtsopvattingen, de kunst en zelfs de godsdienstige voorstelling der betrokken mensen ontwikkeld hebben, en waaruit zij derhalve ook verklaard moeten worden, — niet, zoals tot nu toe gebeurd is, omgekeerd.

') Engels omschrijft deze geschiedkundige taak van het proletariaat aan het slot van zijn geschrift „De ontwikkeling van het socialisme van utopie tot wetenschap" aldus: „Het proletariaat maakt zich meester van het openbaar gezag en verandert krachtens dit gezag de aan de handen der bourgeoisie ontglippende maatschappelike voortbrengingsmiddelen in openbaar bezit. Door deze daad bevrijdt het de voortbrengingsmiddelen van hun kapitaaleigenschap en geeft aan hun maatschappelik karakter volle vrijheid om zich te volmaken. Een maatschappelike voortbrenging naar een vooraf bepaald plan wordt nu mogelik. De ontwikkeling der voortbrenging maakt het verder bestaan van verschillende maatschappijklassen tot een anachronisme. Naarmate de anarchie der maatschappelike voortbrenging verdwijnt, slaapt ook het politiek gezag van de staat in. De mensen, eindelik meester over hun eigen wijze van vermaatschappeliking, worden hierdoor tegelijkertijd meesters over de natuur, meesters over zichzelf, — vrij.

Deze wereldbevrgdende daad te volvoeren, is de geschiedkundige roeping van het moderne proletariaat. Haar geschiedkundige voorwaarden en daarmee haar aard zelf te doorgronden en zo de tot handelen geroepen, tans onderdrukte klasse de voorwaarden en de aard van haar eigen handelen tot bewustzijn te brengen is de taak van de teoretiese uitdrukking der proletariese beweging, van het wetenschappelik socialisme.

Sluiten