Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

politiek als op ekonomies gebied het gemeenschappelik bezit der produktiemiddelen nastreven en die dus ook het kiesrecht willen veroveren en gebruiken als wapen in de klassestrijd"'.

De stichting der S. D. A.P. had plaats juist 25 jaar nadat (in 1869) de eerste nederlandse sektie der Internationale was opgericht. In die 25 jaren waren er veel beroering, veel oproerigheden en veel beweging tot otganisatie en stelselmatige aktie in de nederlandse arbeidersklasse geweest. In hetzelfde jaar 1871, waarin de verschillende nederlandse sekties der Internationale zich hadden verenigd tot de nederlandse afdeling der Internationale onder de naam van Nederlands Werklieden-Verbond, werd door enige verenigingen, die met dit allereerst-internationale standpunt van het N. W. V. niet meegingen, het Algemeen Nederlands Werklieden Verbond gesticht (met 740 leden), en werd tevens een eerste uitsluitend staatkundige arbeidersvereniging opgericht onder de naam van de „Demokratiese Vereniging". — De uiteenval der Internationale na het Haagse Internationale Kongres' in 1872 ontnam aan het N. W. V. zijn onmiddellike bestaansvoorwaarde en bevorderde de snelle ontwikkeling van het Algemeen Nederlands Werklieden-Verbond. Met deze ontwikkeling, die onvoldoende werd geleid, ging evenwel gepaard de bijeenvoeging van onverenigbare inzichten, — met het gevolg, dat een deel der leden en verenigingen zich in 1877 afscheidde en zich met andere verenigingen tot het werkliedenverbond Patrimonium verenigde, en dat een andere groep zich in 1878 afscheidde en zich met anderen verbond tot de Sociaal-Demokratiese Vereniging, die het duitse sociaaldemokratiese té Gotha vastgestelde beginselprogram overnam en daarnaast een program van aktie voor Nederland samenstelde (zie bijlage I). Van toen af waren er dus een „gematigde" (A. N. W. B.), een kristelike (Patrimonium) en een socialistiese (S. D. V.) arbeidersbeweging. Daarvan ging de eerste in de eerstvolgende jaren hard achteruit en ontwikkelden de beide anderen zich zeer voorspoedig. Deze voorspoedige ontwikkeling bracht de Rooms-Katholieken in 1888 tot de oprichting van de Nederlandse Rooms-Katholieke Volksbond.

De Sociaal-Demokratiese Vereniging (aan de andere genoemde delen der arbeidersbeweging kan in het verband van dit geschrift en met het oog op de beschikbare ruimte geen verdere aandacht worden gewijd) ontwikkelde zich door aaneensluiting van overeenkomstige verenigingen tot de Sociaal-Demokratiese Bond (1881),

Sluiten