Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wegen niet had: ten eerste in de kritische geschooldheid, die in oude buitenlandsche politiek verkregen was en verder in den economischen ballast, dien de grootere binnenlandsche productie hun gaf. Dit bracht een gevoel van grooter onafhankelijkheid en geestelijk evenwicht mede. De Noorsche bedrijfsbelangen waren veel meer aan de zee gebonden. De handelsstand, die deze afhankelijkheid van de zee vertegenwoordigde, gaf daarom voor het volk den toon aan. Het werd dus gemakkelijk de openbare meening te bewerken door den handelsstand. Volkspsychologische karaktertrekken dreven haar in dezelfde richting: groote gedeelten van het volk hebben door hun bedrijf op zee — visscherij en zeevaart — een sanguinisch karakter, zin voor verrassingen, voor avonturen en voor vreemde mogelijkheden gekregen. Dit heeft gemaakt, dat deze gedeelten van het volk gemakkelijk te verblinden zijn en geneigd tot „jobbing", speculeeren. Onze gemoederen waren dus „vrij" op het aas af te gaan, waar het lokte, en werden des te gemakkelijker de buit van de plannen van een berekenende politiek. Daarbij kwam, dat een van de meest verspreide nieuwsbladen van het land geleid werd door een van de handigste opportunisten van Scandinavië. Hij nam aan, dat, gegeven de machtspositie, waarover de Entente beschikte, de nederlaag van de centrale mogendheden onvermijdelijk was, en hij redigeerde zijn blad in vertrouwen op zijn verwachting zoo, dat hij zich aansloot bij de partij, die hij meende te vriend te moeten houden, — in overeenstemming met de beginselen van zijn karakter. Langzamerhand, toen het ongeloofelijke werkelijkheid scheen te worden, en de geschiedenis van Griekenland en den Koning van Perzië zich scheen te zullen herhalen, heeft het blad zich bedacht en hier en daar artikelen opgenomen, die een uitweg voor een andere houding open lieten, voor het geval die ten slotte zou blijken voordeeliger te zijn.

Nadat nu ook Amerika zich bij de Entente heeft aangesloten, heeft het de centrale mogendheden opgegeven en koelt dagelijks zijn woede tegen deze. Maar deze factoren in de pers hebben er weer toe bijgedragen meening te vormen in de richting west. Bij de Engelsche sympathieën hebben zich gedurende den oorlog die voor Frankrijk gevoegd, dat een aesthetische bekoring en avontuurlijke geschiedenis heeft, die voor het algemeene bewustzijn volkomen opwegen tegen zijn register van zonden tegen de moraal en zijn politiek-met-zich-zelf-in-tegenspraak-zijn.

4°. De oorzaken, die in Noorwegen stemming tegen Duitschland hebben gemaakt, zijn van meer indirecten aard. Men is sedert vele jaren gewoon geweest zich voor te stellen, dat de politiek van Duitschland en die van Zweden met elkander overeenkwamen, en de oneenigheid, die indertijd ontstaan was tusschen het westelijk en het oostelijk Scandinavische volk, werkte er ook toe mede, om het gevoel van het Noorsche volk te bepalen ten opzichte van den vermeenden bijzonderen vriend van het Zweedsche volk. Evenals men aannam, dat Zweden een beschermer in het zuiden had, zoo moest Noorwegen er een als tegenwicht hebben — onafhankelijk van dien van Zweden — in het westen. Met groote handigheid heeft bovendien de waakzame Engelsche buitenlandsche politiek de bezoeken van den Duitschen Keizer hier in het

Sluiten