Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

X.

Ben wereldomvattende rechtsorde.

In Entente-nota's, redevoeringen en propagandageschriften worden onophoudelijk vier punten op den voorgrond geplaatst om de centrale mogendheden aan te vallen: haar standpunt ten opzichte van 1°. een wereldorde, 2°. het uitbreken van den oorlog, 3°. België, 4°. den duikbootoorlog.

Het is voor kleine staten van beteekenis deze punten te begrijpen om de beide groepen van'mogendheden te kunnen beoordeelen. Wij zullen ze dus kort behandelen.

1. Instellingen en beginselen.

1°. Het doel der buitenlandsche staatkunde van eiken kleinen staat moet zijn: te streven naar een rechtsorde, die de geheele menschheid kan omvatten, voorzoover het betreft de gelijksoortige en gemeenschappelijke belangen van allen. Sterke twijfel heeft bestaan en zal vermoedelijk nog lang bestaan over de vraag, hoe zulk een rechlsorde zal kunnen worden tot stand gebracht. De droomers hebben den knoop doorgehakt en willen aanvangen met de invoering van een wereldgerechtshof, dat uitspraak zou doen in iederen strijd tusschen volken. Deze schoone gedachte herinnert levendig aan de verhouding van een fantastisch ideaal tot een practisch doel, aan de teekening van een fata morgana in verhouding tot het huis van den bouwmeester: wereldvrede en wereldrecht zijn voorloopig nog vlaggen, die over luchtkasteelen wapperen. De menschelijke ondervinding leert, dat datgene, wat moet blijven bestaan en duurzaam nut brengen, dat wat tot de wereld der werkelijkheid moet behooren, van den grond af moet worden opgebouwd, waarbij de conflicten opgelost moeten worden, die het leven zelf doet ontstaan, en zij moeten concreet, individueel, „casuïstisch" worden opgelost. Op deze wijze hebben zich de rechtsbeginselen ontwikkeld, die ten grond liggen aan het privaatrecht der geheele beschaafde wereld. Dit geldt zoowel voor het geschreven Romeinsche en Qermaansche recht als voor het ongeschreven gewoonterecht. En het is in elk geval niet te begrijpen, hoe een wereldomvattende volkenrechtsorde volgens een andere methode zou kunnen worden gevestigd.

2°. Men heeft die rechtsorde op organisatie en instellingen meenen te kunnen grondvesten. De rechtsorde tusschen de burgers van den enkelen staat berust immers op vaste instellingen, zooals beslissende, veroordeelende en uitvoerende overheden met een vereenigend zinnebeeld in een President of een Vorst. Het vermoeden ligt dus voor de hand, dat ook een wereldrechtsorde met dezelfde middelen kan worden tot stand gebracht.

Deze slotsom is echter voorbarig. Het is niet onvoorwaardelijk juist»

Sluiten