Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat de rechtsorde van een enkelen staat juist op deze rechtspilaren rust. Deze kunnen alle in volkomen georganiseerde orde zijn, en toch kunnen geweld en misdaden heerschen. Het Engelsche despotisme in Britsch-Indië heeft alle drie" de instellingen. En toch fieerschen daar op het gebied van het recht wanhopige toestanden. Met Ierland staat het evenzoo. Een rechtsorde berust nog meer op beginselen dan op instellingen. En de beginselen moeten in het rechtsbewustzijn der burgers als normen voor hun karakters opgenomen zijn, zal de rechtsorde een vaststaande macht voor de gemeenschap worden. En deze beginselen moeten erkend zijn als rechtvaardig, willen zij een duurzame geldigheid krijgen i). Op zulke rechtskrachten zijn gezin, bedrijf, standsverbonden, „vakvereenigingen", handelsgewoonten, straten voor het wereldverkeer, posterijen en tallooze andere de menschheid vereenigende belangen opgebouwd. Met hen is een instelling voor de wereldrechtsorde de uitdrukking van een bestaanden rechtstoestand, zonder hen is die een valsch vignet, een glinsterende zeepbel, en zij zal zich spoedig in haar waren aard vertoonen.

Eenige voorbeelden : Het was een wet voor de verhouding der staten onder elkander, dat geen staat zich in de binnenlandsche aangelegenheden van een anderen staat heeft te mengen. Zonder twijfel zou geen groote mogendheid er op het oogenblik op ingaan toe te treden tot een wereldstatenbond, zonder dat dit beginsel gehandhaafd bleef. Maar even zeker zal het wel zijn, dat er in de hoofdtrekken een zeer belangrijke overeenstemming moet heerschen in de staatsrechterlijke en privaatrechtelijke verhoudingen der enkele natiën om die wereldstaatsorde in stand te houden.

Indien b.v. „de vereenigde staten van Europa" op het Weener Congres of bij gelegenheid van een der Haagsche conferenties georganiseerd 'waren, dan zou het gevolg zijn geweest, dat despotismen zooals dat van het Tsarenrijk of van Groot-Britannië in Britsch Indië, om zoo te zeggen de sanctie van een wereldorganisatie gekregen hadden,' en de eisch van vrijheid der gepijnigde, onderdrukte natiën zou een wereldmacht tegen zich gehad hebben. „De Heilige Alliantie" is hiervan een afschrikwekkend voorbeeld. Zulk een wereldorde zou dus de macht van het geweld tot almacht hebben verheven. Ieder ziet dat in. De jurist ziet veel dergelijke problemen. Het is b.v. zeker ondenkbaar, dat de wederzijdsche verhouding der „geciviliseerde" natiën geordend zou kunnen worden, zonder dat in verband daarmede ook haar gemeenschappelijke verhouding tot nog ongeciviliseerde of ongekoloniseerde landen geregeld werd, en de verhouding tusschen kapitaal en pauperisme in de landen, en tusschen hen evenzeer, uit den tegenwoordigen toestand van een soort anarchie tot een organisatie gemaald werd Een wereldrechtsorde, die niet paal en perk stelt aan elk volkenrechtelijk, imperialistisch, economisch of

1) Dit standpunt is door de rechtsphilosofen reeds sedert de dagen van Plato ingenomen. In den laatsten tijd is het in de voortreffelijke uiteenzetting van Francis Hagerup, in het Tidssknft for retsvidenskap 1907 op den voorgrond geplaatst (Om det psykologiske grundlag for retten). 6

Sluiten