Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Oostenrijk-Hongarije zou weigeren met Rusland in onderhandeling te treden. Wij zijn bereid onzen plicht te vervullen, maar als bondgenoo.t moeten wij weigeren in een wereldbrand te worden getrokken, omdat Oostenrijk-Hongarije geen acht slaat op onze raadgevingen. Dit moet Graaf Berchtold zeer ernstig en met nadruk onder het oog worden gebracht, i) Duitschland ging, zooals de rijkskanselier in zijn rede van 4 Augustus 1914 verklaarde, „zoo ver als het tegenover een souvereinen en bondgenootschappelijken staat gaan kon". Tegelijkertijd werd in St. Petersburg gewerkt aan de bemiddeling, en volgens de verklaringen van den Russischen minister van buitenlandsche zaken werd hij er „op Duitschland's aandringen" toe gebracht eischen tegenover Oostenrijk-Hongarije op te stellen, die de voorwaarden van Rusland voor een vreedzame schikking zouden bevatten. In verband hiermede verklaarde Rusland zich bereid zijn militaire voorbereidselen te staken, als Oostenrijk-Hongarije zich wilde verplichten de souvereiniteit van Servië niet te schenden, erkennende, dat de vraag thans een Europeesche beteekenis had gekregen. Duitschland waarborgde die souvereiniteit. Het zag er hoopvol uit. — Dit geschiedde den 30»*" Juli 1914. . &

6°. Toen kwam Engeland er bij. Het was in een afzonderlijke positie. Het had namelijk den 29sten Juli op zich genomen Rusland te Weenen te vertegenwoordigen en had dus zoo een bijzonder goede gelegenheid tusschen de beiden als bemiddelaar voor den vrede te werken. Zijn taak volbracht het op deze wijze: Het gaf aan zijn ambassadeur te St. Petersburg instructie om zekere strengere voorwaarden in het Russische aanbod op te nemen. Engeland eischte, dat Rusland verlangen moest, dat Oostenrijk-Hongarije bovendien „1° de bewegingen van zijn leger in Servië zou staken, 2° aan de groote mogendheden zou overlaten te bepalen, welke voldoening Servië aan Oostenrijk-Hongarije moest geven, zonder 3° inbreuk op zijn souvereiniteit of onafhankelijkheid te dulden". In dat geval zou 4° Rusland zijn militaire toebereidselen niet staken, zooals door Sassonoff was aangeboden; het zou zich'slechts verplichten voorloopig een afwachtende houding aan te nemen. (Russisch oranjeboek No. 67).

Dit was de wijze, waarop Engeland voor Rusland voor het behoud van den vrede werkte — in woorden en in daden!

En het deed meer. Dadelijk na het ultimatum van Oostenrijk-Hongarije was het er van uitgegaan, dat het ook aan den oorlog zou moeten deel nemen (te zamen met Rusland en Frankrijk), als het tot een wereldoorlog zou komen. Den 27stenJuli verklaarde Engeland aan den Russischen minister,dat het aan de vloot een instructie had gegeven, die aan de centrale mogendheden zou toonen dat Engeland, in zekere gevallen, deel zou nemen aan den oorlog en beloofde het Rusland zijn diplomatieken steun. Maar den 30sten Juli, toen de Russische minister op dringend verzoek

1) Redevoering van den rijkskanselier van 19 Augustus 1914.

Sluiten