Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

grootste belang, zoo we niet willen, dat het onderwijs blijft buiten het terrein der menschvorming, waar het zich zelfs veelal de eenigbelanghebbende en alleen-wetende acht.

Laat ons er dan in de eerste plaats op wijzen, dat we nergens, behalve op onderwijsgebied, voorstanders meer zijn van pietluttige geleidelijkheid. Dat we, met dezelfde beperking, niet meer gelooven, dat de knapste menschen de beste zijn en dat we nergens dan in 't onderwijs en in 't sociaal-democratische partjjgedrijf zoo het land hebben aan vrijheid en zoo sterk de gelijkheid vereeren. Dit laatste vooral is fataal. Geen leuze is bedrieglijker, geen heeft ook voor 't onderwijs zulke slechte gevolgen gehad dan die der gelijkheid. Trouwens, het streven naar gedwongen gelijkheid kweekt op ieder gebied juist het gevoel van ongelijkheid aan als een onbevredigdheid, want hoe dichter ieder tot de algemeene norm nadert door uitwendige invloeden, hoe sterker hij den afstand zal gevoelen, die voor hem zelf ligt tusschen de bereikte hoogte en die, welke hij had kunnen bereiken krachtens zijn aanleg, dat is naar zijn roeping. En daarop komt het toch aan! Bovendien moet een succesvol streven naar opgedwongen gelijkheid hierin verloopen, dat ieder opwaartsch streven wordt gefnuikt, waardoor de evolutie der menschheid wordt stopgezet en deze een geleidelijk verval tegemoet gaat. Zoo is de gelijkheid, althans opgevat in den zin van hen, die naar algemeen wordt verwacht de eerstvolgende onderwijs-reorganisatie zullen ter hand gaan nemen, een leugenlaus; ze voert naar het tegendeel van wat ze belooft, naar subjectieve onvrijheid en naar verval. Maar we kunnen een op dien'voet gereorganiseerd onderwijs-stelsel gelukkig een zeer kort bestaan voorspellen, daar er in de opvoeding thans een bepaalde afkeer bestaat voor den dwang tot gelijkheid. We zien het aan alle kanten: het zelf-bestemmingsrecht der individuen wordt erkend binnen de grenzen der grootst mogelijke vrijheid. En in Nederland — is dit niet een illustratie van onze nationale vrijheidsliefde en helaas ook gelijktijdig van ons spreekwoord: „het bloed kruipt, waar het niet gaan kan?" — in Nederland dan heeft zich deze opvatting sinds lang uitgestrekt tot over het opgroeiend geslacht.

Bij de opvoeding onzer kinderen toch worden beginselen gehuldigd, die — hoe gaarne we ook wel schamper spreken over eigen

Sluiten