Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

alles wat jong is, en zal, doorwerkend, een volledige emancipatie van den mensch ten gevolge hebben. Daarmee wordt misschien wel het schoonste perspectief geopend, dat men zich denken kan: de vrede op aarde. Wel zeker, het zal wellicht eerst na verscheidene geslachten zijn, maar het wil ons voorkomen, dat hét rechte begrip der beteekenis onzer opvoeding als een mutatie-veroorzakende of -begunstigende factor in de evolutie der menschheid, een in ons geslacht levend geworden begrip, althans deze hoopgevende verbetering in vergelijking met oudere tijden vertoont: dat we nu de goede richting hebben.

Intusschen zou het te verwachten zijn, dat bij dit verlangen naar meer vrijheid, ook bij dit geloovig laten van meer vrijheid, het onderwijs zich in harmonie bracht met de opvoeding. Niets nu is minder waar. Ons geheele onderwijs is in wezen: vormwerk. Wel is in de laatste tijden het aantal vormen eenigszins toegenomen, maar het onderwijs blijft schablonenwerk. Er is een klein beetje gesputterd over examens op lage leeftijden en overlading: er is gedebatteerd en er zijn dikke folianten volgeschreven over betere aaneenschakeling van de onderdeelen en daarmee is alles gezegd. Ja, zeker, vooral het lager onderwijs heeft zich in enkele opzichten tot het bijna volmaakte opgevoerd, maar ook daar is de uniformiteit alleen-zaligmakend. Wat geven hier en in andere takken van onderwijs de mooiste methodes, de mooiste lokalen, de best-voorziene laboratoria, de knapste leerkrachten, zoo niet de ziel van den leerling bij zijn werk is? En als de belangstelling van buiten af wordt gewekt zonder resonnantie te. vinden in den aanleg, dan is. er de ziel niet bij, dan werken louter een of meerdere stellen zintuigs-zenuwen en heeft het onderwezene voor die organen slechts oefenwaarde. Wil men dan toch het geleerde eigendom maken van den leerling, dan is eindelooze herhaling noodig, dan moet men practische toepassingen doen verwerken bij menigten, opdat ten slotte na veel tijdverlies een zekere mechanische routine ontstaat, die het haar tijd moet zien uit te houden tot een of ander examen.

Nu zal er altijd wel iets moeten overblijven van deze dressuur en het is dan ook alleen tegen het te-veel, dat hier wordt gehandeld.

Sluiten