Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De RoomsenKatholieke richting.

gaafde leiders onder baar leden telde. Ofschoon de anarchistische partij diegenen der leden, die voor de „directe actie" waren, in een Nationaal Arbeiderssecretariaat vereenigde, gingen langzamerhand haar aanhangers tot de parlementaire Sociaal-Democratische Arbeiderspartij over,' en slonk de eerste tot een klein aantal leden, totdat na 1910 de stijging wederom begon en zij weldra van gelijke sterkte werd als Patrimonium1). Haar karakter bleef anarchistisch. Zeer scherp staan dus in opvatting en tactiek het Nat. Arbeiderssecretariaat en de S.D.A.P. tegenover elkaar. De eerste huldigde het ongebreideld staken, geen weerstandskassen, geen tucht, orde of overleg. De tweede daarentegen zoekt haar kracht in strenge tucht, stevige weerstandskassen, zorgvuldige tactiek en overleg.

De sociaal-democratische partij ontwikkelde zich buitengewoon vlug. Van haar ging de stoot uit tot oprichting der zg. Bestuurdersbonden, eene federatie der locale bonden. Haar groei maakte in 1906 de voltrekking van eene centralisatie mogelijk: bet Nederlandsch Vakverbond werd gesticht. Oorspronkelijk als een bond van alle richtingen in de arbeidersbeweging gedacht, vertegenwoordigt het nu onder den naam „neutrale" of „moderne vakvereeniging" de sociaal-democratische richting; inderdaad bestaat het grootste deel der leden uit sociaal-democraten *).

Eene tweede, zij het ook zeer weinig omvangrijke afscheiding bad in 1909 plaats, toen de uiterste linkervleugel van de S.D.A.P. (naar aanleiding van opheffing van het weekblad „de Tribune" 3n royement der redacteuren, welke in die opheffing niet wenschten te berusten) zich constitueerde tot eene onafhankelijke partij, de Sociaal-Democratische Partij, welker ledental uiterst klein bleef. Zij vertegenwoordigt het doctrinaire socialisme tot het uiterste, en keurt dus elk compromis van welken aard ook af.

Tegenover deze destijds door het optreden van den heftigen Domela Nieuwenhuis zeer verscherpte partijformatie nam ook de Katholieke kerk stelling. In 1888 werden eenige verbonden

1) 14.309 leden in 1917. Deze toename is echter hoofdzakelijk te danken aan de toetreding van den Amsterdamschen Alg. Ned. Zeemansbond (1910) en der Rotterdamsche afdeeling der Havenarbeiders van den Ned. Scheeps- en Boot werkersbond in 1913.

*) 128.918 leden in 1917.

Sluiten