Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Democratie als anarchie.

Democratie — ik breng het volledigheidshalve slechts even in herinnering — is gevormd uit twee grieksche woorden. Het eene is dêmos en beteekent: volksmassa; het andere is kratein en wil zeggen: regeeren, of meer nog: heerschen of overheerschen. Democratie zou dus willen zeggen heerschappij- der volksmassa en zou met eenige welwillende verzachting van deze onsympathieke vertaling kunnen worden aangeduid als volksregeering.

Het komt mij echter voor, dat volksregeering — en natuurlijk heerschappij der volksmassa destemeer — een contradictio in terminis is. Weinigen zullen er in christelijken kring zijn, die niet beamen de volkomen juistheid van de uiteenzetting van onze nederlandsche geloofsbelijdenis, hoe de strekking van het overheidsgezag is, dat de wereld geregeerd worde door wetten en politiën, opdat de ongebondenheid der menschen bedwongen worde en het alles met goede ordinantie onder de menschen toega.

Theoretisch is tweeërlei standpunt denkbaar. Ten eerste het standpunt, dat de menschen niet alleen van nature, maar ook de facto goed zijn, zoodat ze geen verkeerde dingen in de samenleving willen, maar dat ze bovendien ook nog wijs zijn, zoodat ze ook steeds het goede inzicht hebben en inderdaad niets verkeerds doen, en dat er bovendien als 't ware van zelf is een goede harmonie tusschen hetgeen al die goed willende menschen doen. In de tweede plaats is er het standpunt van hen, die dien algemeen goeden wil ontkennen, loochenen dat het goede willens of niet-willens gedaan wordt, betwisten ook, dat de gewenschte harmonie er is.

Is het eerste standpunt juist, — wat practisch wel niet velen zullen beweren —, dan kan alles bij onderling overleg in der minne geschikt worden en is er misschien een zekere directie noodig, maar geen regeering. Is daarentegen het tweede standpunt juist, dan moet er een regeering zijn, die dwingende macht heeft, die het volk noodzaken kan te doen, hetgeen tot handhaving van recht en orde noodig is. Maar dan is het natuurlijk uitgesloten, dat deze regeering het volk zelf is. In dezen zin is volksregeering eep absolute ongerijmdheid. ;

Men verwijst mij wellicht naar de democratieën der oudheid, naar de practische voorbeelden der z.g. antieke democratie. En in zekeren zin met recht, want de democratie is een uitvinding der oudheid en we zullen dus wel doen met in de oudheid na te gaan wat er van de ook destijds zoo hoog geloofde democratie terecht kwam. Maar dan vallen mij o.m. deze drie bijzonderheden op:

1°. dat in de oudheid een groot deel van de bevolking der democratisch geregeerde staten absoluut van de regeering was uitgestoten; de slaven waren politiek onterfden en zij waren vele in

Sluiten