Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

door de te regeeren personen zelf gekozen regeerders een zeer sterk element van volksvertegenwoordiging gevonden wordt.

De 'tweede opmerking, welke ik wilde maken, is dat de privaatrechtelijke organisaties in sommige gevallen op den duur vergroeien of omgezet worden in publiekrechtelijke. Ik denk hierbij niet slechts aan allerlei plannen van onzen tijd om, als menj iets niet vlug genoeg tot stand kan brengen, langs den weg van vrij overleg en vrije overeenkomst, zonder veel verwijl de overheidsmacht te hulp te roepen. Meer denk ik aan het bekende feit, dat onze grondwetgever de waterschappen e. t. q. heeft moeten maken tot met regeermacht, met overheidsmacht toegeruste lichamen, omdat de boeren niet wisten te onderscheiden tusschen doelbewuste vrijheid en onredelijke losbandigheid.

Als ik die waterschappen noem, heb ik tevens een voorbeeld aangehaald ten bewijze, dat zelfs in kleinen kring het systeem der volksregeering, der democratie in letterlijken zin, niet steeds doorvoerbaar is. Ware dit systeem in den — relatief althans — kleinen kring der waterschappen e. d. wèl doeltreffend geweest, het zou niet noodig geweest zijn, de waterschappen publiekrechtelijke organisaties te maken. Het is trouwens ook nu nog zeer de vraag, of de bedoelde lichamen doeltreffend zouden werken, indien de hoogere overheid niet waakte tegen verkeerde practijken!

Maar ik geef toe, dat in het algemeen, als regel,' het consulaatssysteem, het systeem, waarin de geregeerden hun eigen regeerders kiezen, uitnemend werkt, èn in lichamen als waterschappen enz. èn in gemeenten en provinciën, waarvan ik echter de provinciën wel kan uitschakelen, omdat er heel weinig eigenlijk provinciaal leven is en de provinciale besturen vooral dienaren van de hoogere overheid zijn.

Blijven dus in hoofdzaak naast de waterschappen etc. slechts de gemeenten, welke ik als type zou willen nemen. Gelijk gezegd, werkt het consulaatssysteem er goed, maar ik merk op: 1°. dat in de gemeenten een zeer stevig samenbindend gemeenschappelijk belang aanwezig is bij de burgers; 2°. dat de gemeenten gebonden zijn aan zeer preciese regelen, door de rijkswet voor haar consulair regeeringssysteem gegeven; 3°. dat het centrale gezag door zijn goedkeurings-, resp. vernietigingsrecht waken kan èn tegen verkeerdheden in de afzonderlijke gemeenten èn tegen verkeerdheden tusschen de gemeenten onderling, zoodat het feit, dat het consulaatssysteem goed werkt in de gemeenten, niets zegt voor zijn toepasselijkheid in den grooteren kring van een geheel land en volk.

Wil men de werking van dezen vorm van z.g. democratie beoordeelen, dan moet men beginnen met, -zooals ik trouwens reeds opmerkte, wel te onderscheiden tusschen wat ik nu maar noemen

Sluiten