Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Maar hij zal niet komen, waarde lezer, zoo'n man ! De oude wereld heeft haar Aristoteles, de Middeleeuwen hebben haren Thomas van Aquinen, de 17e eeuw heeft nog haar Leibniz gekend. Maar onze tijd kan zulk een alomvademenden geest niet meer verwekken, niet omdat het menschelijk intellekt is verarmd, maar omdat het menschelijk weten zoo ontzaglijk is verrijkt.

En tóch. Als wij eens den moed hadden, elk van ons, nu meester in zijn vak, eenige rondomliggende terreinen binnen den kring van ons onderzoek te trekken ! Als wij eens gehoor gaven aan de verlokkende bekoring om meer eendrachtig en meer intiem met elkander, d.w.z. met de mannen van een andere wetenschap samen te werken !

Zouden wij dan, zij het misschien pas na den arbeid van twee of drie geslachten, met vereende kracht dat wondergenie niet kunnen evenaren, dat daar zooeven begon te schemerlichten voor onze bevroedende verbeelding ?

Het positieve weten der vele kleine feiten heeft het onderzoek noodwendig verbrokkeld : de krachten móesten verdeeld worden over het altijd weer uitdijend wetensveld. En bovendien leerde het positivisme dat al het gezoek naar verder verband en diepere oorzaak niets was dan een ijdele zelfverblinding.

Maar hooren wij de grootste geleerden van thans zich niet beklagen over die kortzichtige versnipperaars ? Ze vragen, wanneer er nu toch eindelijk weer eens uit al die duizenden studiën over detailpunten eene Gesamtdarstellung zal opduiken. Bovendien, de mannen, die ons met hunne groote ontdekkingen zijn voorgegaan, stoorden zich niet aan de grillige, willekeurige lijntjes, die de accidenteele ontwikkeling van het 19de eeuwsche weten tusschen de verschillende wetenschappen heeft getrokken. Ik noem maar één naam : Pasteur ! Door een kombinatie van twee,

Sluiten