Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van verwarrend bijgeloof, stelde den natuurwetensch'appelijken uitleg der dingen, in plaats der mythologisch-theologisohe duiding.

Voor elk waarlijk modern denkend mensch is de erkenning van Darwin's verdiensten van zelf sprekend. De innerlijke psyche der mensch'heid, een wereld van gevoel, verbeelding, geest werd echter door dezen genialen natuuronderzoeker niet aangeraakt; zij verdween zelfs min of meer onder de opeenstapeling der nieuw gevonden physische wetten en feiten.

Trouwens één enkele persoonlijkheid kan niet in alle richtingen met zijn onderzoekingen doordringen, licht werpen overal; zelfs niet verschillende personen eener zelfde tijdsperiode zijn hiertoe in staat. De arbeid van vóórlichting, van.opheldering, van bevrijding is een reusachtige, eene zeer samengestelde taak, die alleen gemeenschappelijk en in verschillende stadiën volbracht kan worden. Van daar ook het ontoereikende van elke leer, die zich steunt op ééne persoonlijkheid als speciaal en absoluut verkondiger der waarheid.

Psychologisch berust deze telkens terugkeerende neiging op eene soortgelijke behoefte, als die der primitieve rassen aan goden en wonderen. Voor het mc'dern inzicht echter, dat met eene steeds toenemende complexiteit van verschijnselen te doen heeft, dat zelfs steeds sensitiever en kritischer wordt, verdwijnt meer en meer de mogelijkheid, dat één enkel menschelijk brein hét geheel' der natuurverschijnselen kan beheerschen.

Bovendien, is het veroorloofd, terwijl alles heerwijst naar Demokratie, in regeling van uiterlijke zaken, in het rijk van den geest, Auto-cratie, het woord van één alleen, als evangelie te doen gelden? Is niet de tijd voorbij der autoritaire openbaring?

Opvallend is de inconsequentie, het conservatisme, dat er in ligt voor verlichte, vooruitstrevende partijen, hun gansche geloof vast te knoopen aan één naam, hun heil te zoeken in één, liefst nog tot dogma verengde theorie.

Is het niet oneindig logischer aan te nemen, dat het zoeken naar waarheid, naar interpretatie van het gansche Zijn, de taak is eener zeer uitgebreide co-operatie van verschillende, daartoe begaafde persoonlijkheden, in verschillende volken en generaties?

Is niet de Synthese veel meer geëigend dan het Dogma, voor eene menschheid, die een zekere trap van ontwikkeling heeft bereikt? En wel eene synthese gevormd zonder vooroordeel, uit

Sluiten